Endometritis na de bevalling, alles wat je moet weten over deze baarmoederinfectie

Hoe ontstaat een baarmoederslijmvliesontsteking?

Om te begrijpen waarom deze infectie ontstaat, is het goed om even stil te staan bij wat er in je lichaam gebeurt na de geboorte van je kindje. Nadat de placenta (de moederkoek) is geboren, laat deze een grote wond achter aan de binnenkant van je baarmoeder. Tegelijkertijd staat je baarmoedermond nog een stukje open. Hierdoor is de binnenkant van je baarmoeder tijdelijk extra kwetsbaar.

Normaal gesproken geneest deze wond vanzelf. Maar soms kunnen bacteriën vanuit je vagina omhoog reizen naar je baarmoeder en daar een infectie veroorzaken. Vaak gaat het om een mix van bacteriën die van nature al in je lichaam voorkomen, zoals darmbacteriën (bijvoorbeeld E. coli) of streptokokken. Het is dus niet zo dat je per se iets ‘verkeerd’ hebt gedaan of onhygiënisch bent geweest; het is simpelweg een risico dat bij een bevalling hoort.

Verschillende risicofactoren
Niet elke vrouw heeft evenveel kans op deze infectie. Na een spontane, vaginale bevalling is het risico gelukkig erg klein, naar schatting tussen de 0,2% en 0,9%. Er zijn echter factoren die de kans iets vergroten:

• Een keizersnede: Na een keizersnede is de kans op een ontsteking hoger dan na een vaginale bevalling.
• Langdurig gebroken vliezen: Als je vliezen al lange tijd gebroken waren voordat je baby werd geboren, hebben bacteriën meer tijd gehad om bij de baarmoeder te komen.
• Manuele placentaverwijdering: Als de placenta niet vanzelf kwam en door de gynaecoloog operatief verwijderd moest worden.
• Bloedarmoede (anemie): Vrouwen met bloedarmoede hebben een iets lagere algemene weerstand, wat hen vatbaarder maakt voor infecties.
• Veelvuldig inwendig onderzoek: Als er tijdens de bevalling vaak getoucheerd is om je ontsluiting te meten.

Symptomen van endometritis: Waar kun je op letten?

Het is goed om naar je lichaam te luisteren in de kraamweken. Endometritis laat zich meestal rond de derde of vierde dag na de bevalling voor het eerst zien. Dit zijn de meest voorkomende signalen:

• Koorts en een snelle hartslag: Het meest opvallende symptoom is koorts van 38,0 °C of hoger, vaak in combinatie met een hartslag die sneller is dan normaal (tachycardie).
• Pijnlijke baarmoeder: Je baarmoeder voelt bij aanraking door je kraamverzorgende of verloskundige pijnlijk en gevoelig aan.
• Langzamere krimp van de baarmoeder: Normaal gesproken krimpt je baarmoeder na de bevalling gestaag (involutie). Bij een infectie gaat dit vaak trager, wat we subinvolutie noemen.
• Veranderde afscheiding (lochia): Je kraamzuivering kan plotseling erg vies gaan ruiken (foetide lochia) of weer helderrood worden. Let wel op: alleen een vieze geur zonder koorts is niet direct bewijs voor een infectie; dit kan ook komen door de normale bacteriële opruimwerkzaamheden van je lichaam.
• Grieperig gevoel: Je kunt je over het algemeen flink ziek voelen, last hebben van koude rillingen of spierpijn.

De impact op jou en je baby

Als je te horen krijgt dat je een ontsteking hebt, kan dat best even schrikken zijn. Fysiek is het zwaar: je bent net bevallen, je bent waarschijnlijk al moe van de gebroken nachten, en nu voel je je ook nog eens grieperig en pijnlijk. Gun jezelf in deze periode extra rust en accepteer alle hulp die je van je partner, familie of kraamzorg kunt krijgen.

Misschien maak je je ook zorgen om je baby. Gelukkig is dat meestal niet nodig. De infectie zit in jouw baarmoeder en zal je baby, die inmiddels veilig is geboren, niet direct besmetten. Een veelgestelde vraag is: mag ik borstvoeding blijven geven? Het antwoord is in bijna alle gevallen: ja. Sterker nog, het wordt vaak aangeraden omdat borstvoeding goed is voor de binding en het herstel. De medicijnen die je krijgt, zijn zorgvuldig gekozen en meestal veilig te combineren met borstvoeding.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Als jij of je kraamverzorgende vermoedt dat er sprake is van endometritis, zal je verloskundige of huisarts langskomen. Ze meten je temperatuur, luisteren naar je klachten en voelen aan je buik om de stand en gevoeligheid van je baarmoeder te beoordelen.

Als de arts of verloskundige denkt aan endometritis, nemen ze vaak met een wattenstaafje wat afscheiding uit de baarmoedermond af (een kweek). Deze kweek gaat naar het laboratorium om te kijken wélke bacterie de boosdoener is, zodat ze de behandeling daar perfect op kunnen afstemmen. Daarnaast kan er bloed worden geprikt om te kijken naar je ontstekingswaarden, zoals je witte bloedcellen (leukocyten) en het CRP-eiwit.

Verwacht je misschien dat er direct een echo wordt gemaakt? Dat is niet altijd het geval. Een ontstoken baarmoeder in het kraambed ziet er op een echo namelijk vrijwel hetzelfde uit als een gezond herstellende baarmoeder. Een echo is vooral waardevol als de arts wil uitsluiten dat er nog een stukje placenta of vlies in de baarmoeder is achtergebleven.

Behandeling van endometritis, wat gaat er gebeuren?

Gelukkig is deze infectie goed en snel te behandelen. De behandeling hangt af van hoe ziek je je voelt.

• Even afwachten: Als je je niet heel erg ziek voelt en je temperatuur slechts licht verhoogd is (net boven de 38,0 °C), kan de arts besluiten om het eerst 24 uur aan te kijken. Soms herstelt het lichaam de balans zelf. Ook bij alleen stinkende afscheiding zonder koorts wordt er vaak eerst veilig afgewacht.
• Medicatie thuis: Stijgt de koorts, of voel je je echt beroerd? Dan krijg je een antibioticakuur voorgeschreven. Meestal is dit een zogenaamd breedspectrumantibioticum, zoals amoxicilline gecombineerd met clavulaanzuur (vaak Augmentin genoemd). Je slikt dit meestal 4 keer per dag, gedurende 7 tot 14 dagen. Hiermee mag je gewoon borstvoeding blijven geven.
• Allergieën en andere medicijnen: Ben je allergisch voor penicilline? Geen zorgen, er zijn prima alternatieven beschikbaar, zoals clindamycine of ceftriaxon. Soms wordt er een extra medicijn, metronidazol, toegevoegd om specifieke bacteriën aan te pakken. Bij een korte kuur hiervan mag je blijven voeden, maar bij een langere kuur adviseert de arts soms om de melk tijdelijk af te kolven en weg te gooien. Overleg dit altijd goed met je zorgverlener.
• Herstel: Zodra je met de juiste antibiotica start, merk je vaak al binnen 24 tot 48 uur dat de koorts zakt en je je stukken beter voelt. Mocht de koorts na twee dagen toch niet weggaan, of voel je je erg verzwakt, dan kan het zijn dat je voor een paar dagen wordt opgenomen in het ziekenhuis om de antibiotica via een infuus te krijgen.

Wat als je er niet op tijd bij bent?

Het is altijd verstandig om bij koorts in de kraamweek op tijd aan de bel te trekken. Als een baarmoederslijmvliesontsteking onbehandeld blijft, kan de infectie zich namelijk uitbreiden. Dit is waarom artsen en verloskundigen je altijd goed in de gaten houden.

Zonder behandeling kan de bacterie omhoog reizen naar je eileiders en daar een ontsteking veroorzaken (salpingitis). Dit geeft extra buikpijn en kan, als het lang onbehandeld blijft, op termijn invloed hebben op je vruchtbaarheid. Ook kan de ontsteking overslaan naar het buikvlies (pelveoperitonitis). In uiterst zeldzame gevallen kan de bacterie in de bloedbaan terechtkomen en een bloedvergiftiging (sepsis of kraamvrouwenkoorts) veroorzaken. Hoewel deze scenario’s eng klinken, komen ze door onze goede en snelle geboortezorg gelukkig maar weinig voor. Door tijdig met antibiotica te starten, ben je deze complicaties ruim voor.

Kun je endometritis voorkomen?

Artsen doen er alles aan om de kans op infecties tijdens en na de bevalling zo klein mogelijk te maken. Goede hygiëne, zoals het wassen van handen en het beperken van inwendige onderzoeken als je vliezen al langdurig gebroken zijn, helpt enorm.

Krijg je een geplande of onverwachte keizersnede? Dan worden er extra maatregelen genomen. Vaak wordt de vagina vlak voor de operatie gedesinfecteerd met povidonjodium; uit onderzoek blijkt dat dit de kans op een infectie meer dan halveert (van 8,7% naar 3,8%). Daarnaast krijg je via een infuus preventief antibiotica toegediend nét voordat de navelstreng wordt doorgeknipt, wat het risico op endometritis nog eens met 43% verlaagt. Ook bij een chirurgische behandeling van een miskraam wordt tegenwoordig vaak preventief antibiotica gegeven om infecties in het bekken tegen te gaan.

Tijd voor rust en herstel

We hopen dat deze informatie je meer rust en duidelijkheid heeft gegeven. De diagnose endometritis klinkt zwaar, en de fysieke ongemakken zijn zeker niet niks als je net moeder bent geworden. Maar weet dat het een veelvoorkomende complicatie is die artsen snel en zeer effectief kunnen behandelen.

Blijf goed naar je eigen lichaam luisteren en bespreek eventuele twijfels of pijntjes altijd met je kraamverzorgende of verloskundige. Zij zijn er om jou te helpen. Zodra de medicatie aanslaat, voel je je waarschijnlijk snel weer jezelf en kun je met meer energie gaan genieten van de bijzondere tijd met je kindje.