Bloedverlies na de bevalling: alles over lochia

Wat is lochia precies?

Lochia is de vaginale afscheiding die optreedt na de bevalling. Het is een direct gevolg van twee belangrijke processen: de involutie (het terugkeren van de baarmoeder naar de oorspronkelijke grootte) en het herstel van het endometrium (het baarmoederslijmvlies).

Je kunt de binnenkant van de baarmoeder na de bevalling zien als een groot wondvlak. Op de plek waar de placenta (moederkoek) vastzat, bevinden zich nog slijmvliesresten en bloedvaten die zich moeten sluiten. Door de naweeën trekt de baarmoeder samen, waardoor de bloedvaten worden dichtgedrukt en de oppervlakkige laag van het slijmvlies wordt afgestoten.

Lochia is dus meer dan alleen bloed. Het is een mengsel van:

• Bloed van de plek waar de placenta zat
• Restanten van de vliezen en het baarmoederslijmvlies
• Wondvocht en bloedcellen
• Soms restjes vernix (huidsmeer) en donsharingen van de baby
• Cervixslijm en micro-organismen

De drie fasen van bloedverlies

Het bloedverlies verandert gedurende het herstel van kleur en samenstelling. We onderscheiden hierin traditioneel drie fasen. Het is handig om deze te herkennen, zodat je weet in welk stadium van genezing je zit.

1. Lochia rubra (de rode fase)

Wanneer: De eerste paar dagen (meestal dag 1 tot 4).
Direct na de bevalling is het verlies helderrood of roodbruin. Het kan wat weeïg en vleselijk ruiken. In deze fase bestaat de afscheiding voornamelijk uit bloed, maar ook uit kleine stukjes vlies en slijmvlies. Het is normaal dat dit in de eerste 24 uur wat ruimer is dan een zware menstruatie.

2. Lochia serosa (de roze/bruine fase)

Wanneer: Vanaf ongeveer dag 4 tot 2 à 4 weken na de bevalling.
De wond in de baarmoeder begint te genezen. De afscheiding bevat nu minder puur bloed en meer wondvocht (sereus vocht), waardoor de kleur verandert naar roze of bruin.

3. Lochia alba (de witte/gele fase)

Wanneer: Begint vaak rond de 10e dag en kan enkele weken aanhouden.
In de laatste fase is de afscheiding wit-gelig van kleur. Dit komt doordat het nu voornamelijk bestaat uit witte bloedcellen (leukocyten) en cellen van het baarmoederslijmvlies. Het ergste bloedverlies is nu voorbij.

Hoe lang duurt het vloeien?

Gemiddeld duurt het vloeien zo’n 25 dagen, maar elk lichaam is anders. Een periode van 4 tot 8 weken postpartum (na de bevalling) komt ook regelmatig voor.

Invloed van borstvoeding en keizersnede
Geef je borstvoeding? Dan kan het zijn dat het vloeien sneller stopt. Tijdens het voeden maakt je lichaam oxytocine aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat de baarmoeder effectiever samentrekt, wat het herstel versnelt.
Ben je bevallen via een keizersnede? Dan is de hoeveelheid lochia vaak wat minder, omdat de gynaecoloog tijdens de operatie de baarmoeder al grotendeels heeft schoongemaakt.

Normaal bloedverlies of een nabloeding?

Hoewel vloeien erbij hoort, kan er sprake zijn van overmatig bloedverlies. In medische termen spreken we dan van Hemorrhagia Post Partum (HPP) of een fluxus.

In Nederland spreken we doorgaans van een fluxus als er meer dan 1000 ml bloedverlies optreedt. Ter vergelijking: bij een gemiddelde, ongecompliceerde bevalling verliest een vrouw in Nederland ongeveer 268 ml tot 550 ml bloed.

Oorzaken van overmatig vloeien

Er wordt onderscheid gemaakt tussen een primaire nabloeding (binnen 24 uur) en een secundaire nabloeding (tussen 24 uur en 6 weken na de bevalling). De oorzaken worden vaak samengevat in de vier T’s:

1. Tonus (Spanning): De meest voorkomende oorzaak (70%). De baarmoeder trekt niet goed genoeg samen (atonie), waardoor de bloedvaten open blijven staan.
2. Trauma: Scheurtjes in de vagina, baarmoedermond of het perineum die blijven bloeden.
3. Tissue (Weefsel): Er is een stukje placenta of vlies achtergebleven in de baarmoeder. Dit is de vaakst voorkomende oorzaak als er later in het kraambed (secundair) plotseling weer veel bloedverlies optreedt.
4. Trombus (Stolling): In zeldzame gevallen (1%) is er sprake van een stollingsstoornis.

Wanneer trek je aan de bel?

Je verloskundige en kraamverzorgende houden de eerste week de stand van je baarmoeder en het vloeien goed in de gaten. Ben je eenmaal uit de kraamweek, dan is het belangrijk om zelf alert te blijven op veranderingen.

Neem contact op met je huisarts of verloskundige bij de volgende signalen:

• Infectie (Endometritis): Omdat het baarmoederslijmvlies een wond is, ligt een infectie op de loer. Ruikt de afscheiding écht sterk en vies (foetide), en heb je daarbij koorts (boven de 38,0°C), buikpijn, rillingen of een snelle hartslag? Dit kan wijzen op een ontsteking van het baarmoederslijmvlies.
• Achtergebleven weefsel: Als het vloeien al minder was geworden (bruin/roze) en plotseling weer helderrood wordt met stolsels, kan er een stukje placenta zijn achtergebleven. Vaak voelt de baarmoeder dan ook nog groot aan (subinvolutie).
• Shockverschijnselen: Bij plotseling, zeer hevig bloedverlies kun je je duizelig, zwak of klam voelen en er bleek uitzien. Dit is een spoedsituatie.

Tips voor hygiëne en herstel

Omdat de lochia bacteriën bevat en de baarmoedermond in de eerste periode nog iets openstaat, is goede hygiëne essentieel om infecties te voorkomen.

• Regelmatig verschonen: Verwissel je kraam- of maandverband frequent.
• Handhygiëne: Was je handen vóór en na elk toiletbezoek.
• Spoelen: Spoel je perineum dagelijks (bijvoorbeeld met een fles water tijdens het plassen) om de omgeving schoon te houden.
• Tampons: Gebruik geen tampons zolang je nog vloeit; dit verhoogt de kans op infecties.

Tot slot: gun je lichaam de tijd. Hoewel vroege mobilisatie goed is om trombose te voorkomen, is rust belangrijk voor het herstel van je baarmoeder. Luister naar je lichaam en geef toe aan de vermoeidheid; het genezingsproces kost nu eenmaal energie.