Alles wat je wilt weten over de kinderopvangtoeslag (en de inschrijving)

Wat is kinderopvangtoeslag precies?

Kinderopvangtoeslag is een financiële bijdrage van de overheid die bedoeld is om jou en je eventuele partner te helpen bij het betalen van de kinderopvang. Kinderopvang is een waardevolle, maar vaak ook een flinke maandelijkse uitgave. Afhankelijk van jouw persoonlijke situatie en de hoogte van je inkomen, vergoedt de overheid via deze toeslag een deel van jullie gemaakte opvangkosten. Dit is een fijne regeling, want het zorgt ervoor dat de kosten voor de opvang behapbaar blijven. Je kunt de kinderopvangtoeslag overigens niet alleen aanvragen voor het kinderdagverblijf of de gastouder, maar ook voor de buitenschoolse opvang (bso) en de peuterspeelzaal, aangezien deze laatste sinds 2018 ook onder de reguliere kinderopvang valt.

Wanneer moet je je eigenlijk inschrijven voor de kinderopvang?

Voordat we verder de diepte in duiken over de wetgeving rondom de toeslag, is er een andere zeer praktische vraag: wanneer regel je eigenlijk een plekje op de opvang? Hoewel de officiële overheidsbronnen geen harde datum of verplichting geven voor het moment van inschrijven bij een opvanglocatie, is de praktijk dat het verstandig is om dit al heel vroeg in je zwangerschap te doen. In veel regio’s werken kinderopvangorganisaties namelijk met wachtlijsten.

Door je tijdig in te schrijven – veel vrouwen doen dit al in het eerste trimester – vergroot je de kans dat er straks daadwerkelijk een veilig en vertrouwd plekje vrij is op de opvangdagen die jij en je partner wensen. Zodra de inschrijving rond is en je het contract met de kinderopvang tekent, heb je ook direct de administratieve gegevens in handen die je later nodig hebt voor het aanvragen van je toeslag. Dit tijdig regelen is een zorg minder voor de rest van je zwangerschap.

Hebben wij recht op kinderopvangtoeslag? De voorwaarden op een rij

Je krijgt de toeslag niet automatisch; er is een aantal voorwaarden waar jullie aan moeten voldoen. Het is fijn om hier nu al even rustig naar te kijken, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

• Werken of leren: De hoofdregel is dat jij en je eventuele toeslagpartner (bijvoorbeeld de partner met wie je samenwoont of getrouwd bent) beiden moeten werken, een opleiding volgen, een inburgeringscursus doen of een traject naar werk volgen. Er is hierop een uitzondering: als de ene ouder werkt en de andere ouder een permanente indicatie heeft vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), behouden jullie ook het recht op de toeslag.
• Geregistreerde opvang: Het kindercentrum of het gastouderbureau dat je kiest, móét geregistreerd staan in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). Dit is een belangrijk kwaliteitskeurmerk. Locaties in dit register voldoen aan strenge wettelijke veiligheids- en kwaliteitseisen. Een informele oppas in een winkelcentrum of de buurvrouw telt niet mee voor de toeslag. Ook als je kiest voor een ouderparticipatiecrèche (een opvang gedraaid door ouders zelf) die nog in een officiële aanloopperiode zit, heb je nog geen recht op toeslag.
• Contract en betaling: Je moet een officiële, schriftelijke overeenkomst hebben met de opvangorganisatie. Daarnaast moet je als ouder zelf daadwerkelijk een deel van de factuur betalen; de toeslag dekt nooit de volle honderd procent. Je krijgt uitsluitend toeslag voor de uren waarop de kinderopvang open is en die officieel in je contract staan. Je hoeft die uren niet per se elke week volledig te gebruiken (bijvoorbeeld als je baby een keer ziek thuis is), zolang je er maar voor betaalt.
• Gezinssituatie: Je kindje woont straks bij jou thuis en jij of je partner ontvangt de kinderbijslag (of jullie onderhouden het kind in belangrijke mate). Tot slot moeten jullie de Nederlandse nationaliteit hebben of in het bezit zijn van een geldige verblijfsvergunning.

Wat als we niet aan de werk-eis voldoen?

Soms voldoen jij en je partner niet aan de voorwaarde dat jullie beiden werken of studeren. Misschien is één van jullie een thuisblijfouder. In principe heb je dan geen recht op kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst. Dat kan even schrikken zijn, maar voel je gerustgesteld: via je eigen gemeente is er vaak toch een vangnet waardoor je kind (deels) gratis of gesubsidieerd naar de opvang kan. Denk aan de ‘voorschoolse educatie’ (VE) via het consultatiebureau, wat bedoeld is voor peuters die risico lopen op een taalachterstand. Ook bestaat er een sociaal-medische indicatie (SMI) voor gezinnen waar sprake is van zware lichamelijke of psychische problematiek. Door de SMI kunnen jullie als ouders tijdelijk ontlast worden. Voor specifieke peuteraanbiedingen, zodat je kindje toch een paar uur per week met leeftijdsgenootjes kan spelen, kun je het beste informeren bij je eigen gemeente of het consultatiebureau.

Hoe en wanneer vraag je de toeslag aan?

Het aanvragen van de kinderopvangtoeslag doe je online via ‘Mijn toeslagen’, de beveiligde persoonlijke omgeving van de Dienst Toeslagen. Let hierbij goed op de timing. Je kunt de aanvraag alvast in alle rust voorbereiden zodra je het opvangcontract hebt getekend. De daadwerkelijke aanvraag kun je echter pas definitief indienen nadat je baby is geboren en een burgerservicenummer (BSN) heeft gekregen.

Daarnaast is er een harde deadline: je moet de kinderopvangtoeslag uiterlijk aanvragen binnen drie maanden nadat de kinderopvang daadwerkelijk is gestart. Als je dit te laat doet, loop je het risico dat je de financiële bijdrage over die eerdere maanden misloopt, en dat is natuurlijk zonde van het geld. Vraag je partner of iemand in je omgeving om hier even aan te denken tijdens de drukke kraamweken. Meestal zie je tijdens de digitale aanvraag direct hoeveel toeslag je gaat krijgen, en binnen vijf weken ontvang je de definitieve beslissing.

Wat heb je nodig voor een soepele aanvraag?

Wanneer je eenmaal achter de laptop zit om de aanvraag te doen, is het heel prettig als je alle gegevens al overzichtelijk bij de hand hebt. Dit heb je nodig:

• Het contract (of een factuur) van de kinderopvang.
• Het LRK-nummer (registratienummer) van de opvanglocatie.
• Het exacte aantal opvanguren per maand en de afgesproken uurprijs.
• Een realistische schatting van jullie gezamenlijke jaarinkomen (het zogenoemde toetsingsinkomen). Het is goed om te weten dat als je een toeslagpartner hebt, zijn of haar inkomen ook altijd meetelt voor de berekening van de hoogte van jullie toeslag.

Het is slim om de Berichtenbox op MijnOverheid alvast te activeren. Dan krijg je automatisch een e-mail zodra er post is over jullie aanvraag en mis je geen belangrijke updates. Tot slot is het heel relevant dat je checkt of de opvangorganisatie over jullie juiste persoonsgegevens beschikt. Zij geven deze gegevens namelijk ook door aan de Belastingdienst om te controleren of jullie recht hebben op het toegekende bedrag.

Veranderingen in je leven en je toeslag

Het leven met een kleintje is dynamisch. Misschien besluit je na een paar maanden om toch een dagje minder te gaan werken, of verandert het aantal uren dat je baby naar de opvang gaat. Ook grotere veranderingen, zoals trouwen, samenwonen of onverhoopt uit elkaar gaan, hebben een directe invloed op je recht op kinderopvangtoeslag en de hoogte van het bedrag.

Zorg ervoor dat je elke wijziging direct doorgeeft via ‘Mijn toeslagen’. Zo houd je zelf de controle en voorkom je dat je maandenlang te veel toeslag ontvangt, wat je later weer zou moeten terugbetalen. En nog een handige tip voor de toekomst: mochten jullie ooit een tweede of derde kindje krijgen dat ook naar de opvang gaat, dan hoef je gelukkig niet het hele proces opnieuw te doorlopen. Je geeft de komst van een broertje of zusje dan simpelweg als een wijziging door in het systeem.

Een geruststellende afronding

Het uitzoeken van opvang en het navigeren door de wereld van toeslagen kan overweldigend lijken, vooral als je in verwachting bent en er al zo veel op je afkomt. Bekijk het stap voor stap. Regel op tijd een fijne opvangplek, bewaar de papieren goed, en dien de aanvraag in zodra je baby veilig geboren is en een BSN heeft. Zodra alles eenmaal is geregeld, wordt de toeslag netjes maandelijks vooraf aan je uitbetaald (de toeslag voor augustus ontvang je bijvoorbeeld al rond 20 juli). Dit geeft jullie financiële zekerheid en de rust om straks volop te focussen op wat echt telt: genieten van het leren kennen van jullie prachtige baby.