De LAM-methode: hoe werkt borstvoeding als natuurlijke anticonceptie?

Wat is de LAM-methode en hoe werkt het?

De afkorting LAM staat voor Lactatie-amenorroemethode. Het is de medische benaming voor een natuurlijk proces: het uitblijven van je maandelijkse menstruatie (amenorroe) door het geven van borstvoeding (lactatie). Omdat je eierstokken door de borstvoeding tijdelijk in een ruststand blijven en er geen eicel rijpt of vrijkomt, ben je in deze periode niet vruchtbaar. Het is dus een vorm van gezinsplanning die direct gebruikmaakt van de natuurlijke hormonale reactie van jouw eigen lichaam op het voeden van je kindje.

Het prettige van deze methode is dat er geen synthetische hormonen of spiraaltjes aan te pas komen. Tegelijkertijd vraagt het wel om een goed begrip van de biologie achter het proces. Het is namelijk geen kwestie van ‘geluk hebben’, maar van heel specifieke hormonale terugkoppelingen die pas werken wanneer je op een bepaalde manier voedt.

De biologie achter de LAM-methode: wat gebeurt er in jouw lichaam?

Wanneer je baby aan de borst drinkt, stimuleert dat de gevoelige zenuwuiteinden in en rondom je tepel en tepelhof. Deze lichte prikkeling stuurt via het ruggenmerg direct een signaal naar de hypothalamus in je hersenen. Als reactie hierop wordt de afgifte van het stuurhormoon GnRH (gonadotropin-releasing hormone) onderdrukt.

Door het gebrek aan GnRH maakt je hypofyse (een klier in de hersenen) nauwelijks nog twee belangrijke stuurhormonen aan: FSH (follikelstimulerend hormoon) en LH (luteïniserend hormoon). FSH is normaal gesproken nodig om een eicel te laten rijpen, terwijl LH de uiteindelijke eisprong stimuleert. Omdat de spiegels van FSH en LH door het borstvoeden erg laag blijven, blijven je eierstokken rustig en vindt er geen eisprong plaats. Dit medische verschijnsel heet anovulatie.

Tegelijkertijd stimuleert het zuigen van de baby de afgifte van prolactine (het hormoon dat zorgt voor de melkproductie) en oxytocine (het hormoon dat de melk laat toeschieten en de baarmoeder helpt samentrekken). Mocht je lichaam na verloop van tijd toch weer voor het eerst een eicel laten springen, dan wordt deze eerste ovulatie tijdens de lactatieperiode vrijwel altijd gevolgd door een onvolledige geellichaamsfase (insufficiënte luteale fase). Dit houdt in dat een eventueel bevrucht eitje zich alsnog bijna nooit kan innestelen.

De 3 voorwaarden voor een betrouwbare LAM-methode

Om te zorgen dat de LAM-methode betrouwbaar werkt als anticonceptie, moet je aan drie specifieke criteria tegelijkertijd voldoen:

1. Je geeft volledig borstvoeding op verzoek (ook ’s nachts)
   Je baby drinkt rechtstreeks aan de borst en krijgt geen bijvoeding, water of kunstvoeding. Ook krijgt het kindje geen gekolfde melk via een fles, omdat de directe zuigprikkel aan de tepel nodig is om de hormoonspiegels hoog genoeg te houden. De pauze tussen twee voedingen mag nooit langer zijn dan 6 uur. Voedingen in de nacht zijn hierin heel belangrijk, omdat het hormoon prolactine juist gedurende de nacht een duidelijke natuurlijke piek vertoont.
2. Je hebt nog geen menstruatie of vaginaal bloedverlies gehad
   Er moet sprake zijn van volledige afwezigheid van bloedverlies. Licht vaginaal bloedverlies in de eerste 8 weken na de bevalling wordt niet gerekend als een menstruatie. Vaginaal bloedverlies ná 8 weken post partum geldt wel als een signaal dat je cyclus zich herstelt. Zodra dit optreedt, kan er al een eisprong zijn geweest.
3. Je baby is jonger dan 6 maanden
   De methode is uitsluitend onderzocht en betrouwbaar bevonden gedurende de eerste 6 maanden na de geboorte. Vanaf 6 maanden (of zodra je start met de eerste vaste hapjes) veranderen de drinkpatronen van je baby en vervalt de betrouwbaarheid.

Hoe betrouwbaar is het en wat betekent dit voor jou?

Als je alle voorwaarden nauwgezet opvolgt, is het risico op zwangerschap in de eerste 6 maanden erg laag: het zwangerschapscijfer ligt dan onder de 1 tot 2 procent (de zogeheten Pearl-index is minder dan 1 tot 3). Dit maakt de methode gedurende de eerste 3 tot 4 maanden na de bevalling even betrouwbaar als reguliere anticonceptiemiddelen. In de vijfde en zesde maand keert bij meer vrouwen de menstruatie spontaan terug, waardoor de betrouwbaarheid in die fase vooral afhangt van het heel precies opvolgen van de regels.

Wat als jouw situatie verandert? Anticonceptie naast borstvoeding

Het kan zijn dat je na een paar maanden merkt dat je situatie verandert, bijvoorbeeld omdat je weer gaat werken, meer gaat kolven of simpelweg extra zekerheid wilt. Je kunt de LAM-methode dan eenvoudig combineren met condooms.

Wil je liever overstappen op een andere vorm van anticonceptie die goed samengaat met borstvoeding?

• Methoden met alleen progestageen: De minipil (een pil met alleen progestageen), het implanon (hormoonstaafje) of het hormoonspiraal hebben waarschijnlijk geen nadelige invloed op de kwaliteit en kwantiteit van je moedermelk.
• Koperspiraal: Dit voorbehoedmiddel bevat helemaal geen hormonen en heeft daardoor geen enkele invloed op het geven van borstvoeding.
• Combinatiepreparaten: Pilvormen met oestrogeen kunnen in sommige gevallen de melkproductie iets laten teruglopen, waardoor middelen zonder oestrogeen tijdens de borstvoedingsperiode de voorkeur hebben.

Past de LAM-Methode bij jou?

Het vrouwelijk lichaam beschikt over een bijzonder natuurlijk mechanisme om herstel en de zorg voor je pasgeboren baby op elkaar af te stemmen. De LAM-methode laat zien hoe borstvoeding en je hormoonhuishouding nauw samenwerken om je vruchtbaarheid tijdelijk te pauzeren. Door goed te begrijpen hoe het proces werkt en welke regels hierbij horen, kun je heel bewust en met een gerust gevoel bepalen wat het beste past bij jouw gezin.