Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap

Hoe vaak komt het eigenlijk voor?

Als je last hebt van zuurbranden, bevind je je in goed gezelschap. Het is één van de meest voorkomende zwangerschapsklachten. De cijfers liegen er niet om: naar schatting krijgt twee derde tot wel 80% van de zwangere vrouwen hiermee te maken.

Hoewel je er in het begin van je zwangerschap al last van kunt hebben, zien we vaak dat de klachten toenemen naarmate je buik groeit. Vooral in het derde trimester, de laatste loodjes, hebben de meeste vrouwen er last van. Het is vervelend, maar gelukkig onschadelijk voor je kindje. Sterker nog, het is een teken dat je lichaam zich aanpast om ruimte te maken voor de baby.

Waarom heb je juist nu last van maagzuur?

Je vraagt je misschien af waarom je lichaam ineens zo reageert op voeding die je voorheen prima kon verdragen. De oorzaak van brandend maagzuur (in medische termen pyrosis genoemd) is eigenlijk tweeledig. Het is een combinatie van je hormonen en pure mechanica.

De rol van hormonen

Tijdens je zwangerschap maakt je lichaam grote hoeveelheden van het hormoon progesteron aan. Dit is een onmisbaar hormoon dat ervoor zorgt dat je zwangerschap goed blijft gaan. Progesteron heeft een verslappend effect op de spieren in je lichaam. Dat is nuttig, want je baarmoeder moet kunnen uitrekken zonder steeds samen te trekken.

Echter, dit hormoon werkt ook op andere spieren, waaronder de kringspier die de overgang vormt tussen je slokdarm en je maag (de onderste slokdarmsfincter). Normaal gesproken werkt deze spier als een klepje dat na het eten dichtgaat, zodat maagzuur niet terug kan stromen. Door het progesteron verslapt dit klepje en sluit het minder goed af. Daarnaast zorgt progesteron ervoor dat je maag langzamer werkt, waardoor voedsel langer in de maag blijft zitten.

Ruimtegebrek in je buik

Naast de hormonen speelt de groei van je baby een grote rol. Zeker in het laatste trimester neemt je baarmoeder flink in omvang toe. Hierdoor wordt je maag letterlijk omhoog en aan de kant geduwd. De hoek tussen je maag en je slokdarm verandert hierdoor, wat het voor maagzuur makkelijker maakt om terug te stromen de slokdarm in. In sommige gevallen wordt de druk zo groot dat het bovenste deel van de maag zelfs een stukje door het middenrif wordt geduwd. Dit klinkt heftig, maar je lichaam herstelt zich hier na de zwangerschap weer van.

Hoe herken je het?

De symptomen van brandend maagzuur zijn vaak heel duidelijk, maar kunnen per vrouw verschillen. De meest voorkomende klachten zijn:

• Een pijnlijk, branderig gevoel achter je borstbeen.
• Een zure smaak in je mond of achter in je keel.
• Het oprispen van kleine beetje voedsel of zuur.
• Een vol, opgeblazen gevoel, alsof het eten “hoog” blijft zitten.
• Soms ook misselijkheid.

De klachten kunnen erger worden als je bukt, ligt of net gegeten hebt. Hierdoor kan het ook je nachtrust flink verstoren, omdat liggen de terugstroom van zuur vergemakkelijkt.

Let op: Wanneer moet je bellen?

Hoewel brandend maagzuur erbij hoort, is het goed om alert te blijven. Pijn in de bovenbuik kan namelijk soms verward worden met maagzuur, terwijl het eigenlijk een teken is van een hoge bloeddruk of een zwangerschapsvergiftiging (zoals pre-eclampsie of het HELLP-syndroom).

Voelt de pijn anders dan “gewoon” maagzuur? Heb je een strak gevoel om je bovenbuik (bandgevoel), zie je sterretjes, heb je hoofdpijn of hou je plotseling veel vocht vast? Trek dan altijd aan de bel bij je verloskundige of gynaecoloog. Zij kunnen snel controleren of je bloeddruk in orde is.

Wat kun je zelf doen? Voeding en leefstijl

Voordat je naar medicijnen grijpt, kun je vaak al veel verlichting vinden door je eetpatroon en houding iets aan te passen. Het doel is om je maag zoveel mogelijk rust en ruimte te geven.

Pas je eetmomenten aan

Omdat je maag minder ruimte heeft en trager werkt, is het verstandig om hem niet te vol te stoppen. Probeer de drie grote maaltijden per dag los te laten en kies liever voor meerdere kleine porties verspreid over de dag. Eet rustig en kauw je eten goed; de spijsvertering begint immers al in je mond.
Een belangrijke tip voor de nacht: probeer ongeveer drie uur voordat je gaat slapen niets meer te eten. Zo geef je je maag de tijd om leeg te raken voordat je gaat liggen.

Vermijd prikkelende voeding

Bepaalde producten staan erom bekend dat ze de maag irriteren of de kringspier nog verder laten verslappen. Kijk eens kritisch naar wat je eet en drinkt. Producten die je beter even kunt laten staan zijn:

• Koffie en andere cafeïnehoudende dranken.
• Koolzuurhoudende dranken (de belletjes geven extra druk).
• Citrusvruchten (sinaasappelsap) en tomatenproducten.
• Vet en sterk gekruid of pittig eten.
• Chocolade en pepermunt. Hoewel pepermunt soms helpt tegen misselijkheid, zorgt het juist voor verslapping van het maagklepje, wat maagzuur verergert.

Let op je houding

Zwaartekracht is je vriend. Probeer na het eten niet direct onderuit te zakken op de bank, maar blijf 1 tot 2 uur rechtop zitten of staan. Moet je iets oprapen? Zak dan door je knieën in plaats van voorover te buigen.
In bed kan het helpen om het hoofdeinde iets omhoog te zetten of met een extra kussen te slapen. Doordat je slokdarm dan hoger ligt dan je maag, stroomt het zuur minder makkelijk terug. Zorg ook dat je kleding niet te strak zit rondom je buik en maag.

Als leefstijltips niet genoeg helpen

Soms doe je alles “volgens het boekje” en blijven de klachten toch aanhouden. Dat kan erg vermoeiend zijn. Weet dat er medicijnen zijn die je veilig kunt gebruiken tijdens de zwangerschap. Blijf er dus niet onnodig mee rondlopen, maar overleg even met je verloskundige of huisarts.

Veilige medicatie

Er zijn verschillende middelen die verlichting kunnen geven:

• Maagzuurbinders (Antacida): Deze middelen neutraliseren het zuur in je maag. Ze werken vaak snel en zijn veilig voor de baby.
  Je kunt kiezen voor vloeibare middelen of kauwtabletten op basis van magnesium- of aluminiumhydroxide, zoals Antagel, Maalox en Gastilox. Ook het bekende Rennie (op basis van calcium- en magnesiumcarbonaat) is veilig te gebruiken tijdens de zwangerschap, zolang je je aan de maximale dosering op de verpakking houdt.
  
  Let wel op: Wees voorzichtig met middelen die natriumbicarbonaat (zuiveringszout) bevatten, zoals pure baking soda of sommige varianten van Gaviscon. Natriumbicarbonaat kan ervoor zorgen dat je extra vocht vasthoudt, iets wat je tijdens je zwangerschap, zeker als je al last hebt van oedeem, liever wilt voorkomen.
• Maagzuurremmers: Als bindmiddelen niet genoeg werken, kan een arts maagzuurremmers voorschrijven, zoals omeprazol. Deze zorgen ervoor dat er daadwerkelijk minder zuur wordt aangemaakt. Er is steeds meer bewijs dat deze middelen veilig gebruikt kunnen worden bij matige tot ernstige klachten.

Een belangrijk puntje over ijzer: Slik je staaltabletten of ijzersupplementen tegen bloedarmoede? Maagzuurbinders remmen de opname van ijzer. Neem ze dus niet tegelijk in, maar zorg dat er een paar uur tussen zit.

Het gaat weer over

Het is vervelend, dat brandende gevoel, maar onthoud dat het tijdelijk is. Vaak merk je in de allerlaatste weken van de zwangerschap ineens verlichting. Als je baby indaalt in je bekken, zakt je buik iets naar beneden. Hierdoor ontstaat er bovenin weer wat meer ruimte voor je maag en nemen de klachten vaak af. En zodra je bevallen bent, herstelt je hormoonbalans zich en keert de rust in je maag vrijwel direct terug. Tot die tijd: wees lief voor jezelf, eet met kleine hapjes en pak die extra kussens erbij.