Hoe voelt een wee?

Wat is een wee? De fysiologie van de contractie

Voordat we kijken naar de pijnbeleving, is het belangrijk om te begrijpen wat een wee medisch gezien is. Een wee is een samentrekking (contractie) van het spierweefsel van de baarmoeder, het myometrium. Dit is niet zomaar een spierspanning; het is het resultaat van complexe biochemische processen.

Het mechanisme van samentrekking

In de spiercellen van je baarmoeder vindt een dans plaats tussen twee eiwitten: myosine en actine. Onder invloed van calcium en specifieke enzymen bindt myosine zich aan fosforzuur, waardoor het kan reageren met actine. Hierbij wordt energie (ATP) verbruikt, wat leidt tot het verkorten van de spiervezel. Voor een effectieve wee moeten miljoenen cellen gelijktijdig samentrekken. Tijdens je zwangerschap heeft je lichaam hiervoor extra ‘gap junctions’ (verbindingskanaaltjes tussen cellen) aangemaakt, die zorgen voor een razendsnelle elektrische prikkelgeleiding.

Een normale wee vertoont wat medici ‘fundale dominantie’ noemen. De contractie begint bovenin de baarmoeder (bij de cornua) en verspreidt zich als een golf naar beneden. Terwijl de bovenkant actief samentrekt, wordt het onderste deel van de baarmoeder en de baarmoedermond juist passief opgerekt. Dit samenspel zorgt ervoor dat je baby naar beneden wordt geduwd en de uitgang wordt geopend.

Soorten weeën: niet elke samentrekking is het begin

Het is een veelvoorkomende bron van onzekerheid: “Is dit het nu?” Tijdens de zwangerschap en bevalling doorloopt je lichaam verschillende stadia van contractie-activiteit.

1. Braxton-Hicks (Harde buiken)

Al vanaf ongeveer 20 weken kun je last krijgen van harde buiken. Dit zijn onregelmatige, kortdurende samentrekkingen. Ze zijn doorgaans pijnloos en leiden niet tot ontsluiting. Je ervaart dit vooral als een strak, hard gevoel in je buikspieren, soms met een licht zeurend ongemak in je onderrug of liezen.

2. Ontsluitingsweeën

Deze weeën zijn de motor van de bevalling. Ze worden gekenmerkt door regelmaat: ze nemen toe in frequentie, duur en kracht. De pijn die je hierbij voelt, is visceraal van aard (diep in de organen). Het ontstaat door het oprekken van de cervix, druk op de zenuwen en een tijdelijk zuurstoftekort (ischemie) in de baarmoederspier tijdens de piek van de contractie.

3. Persweeën

Tijdens de uitdrijvingsfase bereiken de weeën hun maximale kracht. Ze duren 60 tot 70 seconden en komen elke 2 tot 3 minuten. Hier verandert het gevoel drastisch. Naast de diepe pijn ontstaat er somatische pijn: een scherpe, lokale pijn aan de huid en spieren door het oprekken van de vagina en het perineum.

4. Naweeën

Zelfs na de geboorte houdt de baarmoeder niet direct op met werken. De naweeën zorgen ervoor dat de baarmoeder kleiner wordt (involutie) en dat bloedvaten worden dichtgedrukt om overmatig bloedverlies na de bevalling te voorkomen. Deze krampen zijn vaak sterker tijdens het geven van borstvoeding, omdat je lichaam dan extra oxytocine aanmaakt.

Hoe voelt een wee per lichaamsdeel?

De vraag “hoe voelt een wee” wordt vaak beantwoord met “menstruatiepijn”, maar de pijn is vaak veel diffuser en verplaatst zich naarmate de baring vordert.

De buik: de krampgolf

De meeste vrouwen voelen de weeën primair in de buikstreek. Het begint als een milde kramp die langzaam aanzwelt tot een piek (het acme) waarop de buik keihard aanvoelt. Daarna ebt de spanning weer weg. Dit golfpatroon is belangrijk; het geeft je lichaam en je baby de nodige rustmomenten.

De rug: lumbosacrale pijn

Ongeveer 30% van de vrouwen ervaart ‘rugweeën’. Dit is een zeurende, soms stekende pijn in de lage rug en het heiligbeen. Het nadeel van rugweeën is dat ze soms minder duidelijk wegebben in de pauzes, waardoor ze als zeer uitputtend worden ervaren. Deze pijn kan echter ook voortkomen uit de veranderde houding van je rug tijdens de zwangerschap, dus het is niet altijd een directe graadmeter voor de voortgang.

De benen: uitstralende sensaties

Hoewel minder vaak besproken, kunnen weeën ook uitstralen naar de bovenbenen en dijen. Dit noemen we gerefereerde pijn: je hersenen vangen pijnsignalen op uit de baarmoeder, maar ‘projecteren’ deze op de zenuwbanen die naar je benen lopen. Dit kan aanvoelen als een tintelende of zware, krampachtige pijn in je dijen.

Weeën opvangen: strategieën voor controle

Het doel van weeënbeheersing is het doorbreken van de vicieuze cirkel van angst, spanning en pijn. Wanneer je angstig bent, maakt je lichaam adrenaline aan, wat de aanmaak van de natuurlijke pijnstiller endorfine tegenwerkt.

Niet-medicamenteuze methoden

Voor velen is dit de basis van de bevalling:

• Ademhaling: Door geconcentreerd en diep te ademen, breng je jezelf in een bijna hypnotische toestand. Dit zorgt voor maximale zuurstof voor de baarmoederspier, wat de ischemische pijn (pijn door zuurstofgebrek) vermindert.
• Verticale houdingen: Door rechtop te zitten, te staan of te hurken, helpt de zwaartekracht je baby in te dalen. Dit versnelt vaak de ontsluiting en geeft je een gevoel van actieve controle.
• Hydrotherapie: Warm water is een krachtige ontspanner. Een warm bad of douche vermindert de zwaartekracht op je lichaam en verlaagt de spierspanning.
• TENS-apparaat: Dit apparaatje stuurt kleine stroomstootjes naar je rug. Volgens de Gate Control Theorie blokkeren deze prikkels de weg voor de langzamere pijnprikkels van de weeën in je hersenen.

Medicinale pijnbestrijding

Soms zijn natuurlijke methoden niet voldoende, en dat is geen falen. Er zijn veilige medische opties:

• Lachgas: Je ademt dit in tijdens de wee. Het neemt de scherpe randjes weg en werkt kalmerend.
• Remifentanil: Een kortwerkend morfine-achtig middel dat je zelf kunt doseren via een pompje.
• De ruggenprik (Epiduraal): De meest effectieve methode. Een anesthesist brengt een slangetje in de rug aan waardoor je onderlichaam grotendeels gevoelloos wordt.

De psychologie van de overgangsfase

Vlak voor je de volledige 10 centimeter ontsluiting bereikt, kom je in de transit. Dit is vaak het moment dat vrouwen aangeven dat ze niet meer kunnen of willen. Je kunt misselijk worden, gaan rillen of je volledig gedesoriënteerd voelen. Weet dat dit een biologisch keerpunt is: je lichaam maakt zich op voor de enorme omschakeling van ontsluiten naar uitdrijven. Het is vaak de kortste, maar meest intense fase.

Conclusie: vertrouw op je fysiologie

Een wee is niet zomaar pijn; het is actie. Elke contractie die je voelt, hoe intens ook, heeft een doel: je kindje naar buiten brengen. Door te begrijpen dat de pijn golfbewegend is en dat je lichaam over een ingenieus systeem van hormonen en spiercoördinatie beschikt, kun je de baring met meer vertrouwen tegemoet zien.

Of je nu kiest voor een badbevalling, een ruggenprik in het ziekenhuis, of een natuurlijke thuisbevalling: jouw lichaam weet wat het moet doen. Luister naar de signalen, adem door de pieken heen en vertrouw op de expertise van je verloskundige.