Waarom warm water werkt: de voordelen van een waterbevalling
Het gebruik van een bad tijdens de ontsluiting of de uitdrijving wordt door veel vrouwen als zeer prettig ervaren. Dit komt niet alleen door het comfortabele gevoel van warm water, maar ook door specifieke klinische voordelen die ‘waterimmersie’ (onderdompeling in water) met zich meebrengt.
Natuurlijke pijnstilling en ontspanning
Het warme water op je huid zorgt ervoor dat je hersenen minder pijnsignalen registreren, wat angst vermindert. Hierdoor maak je makkelijker lichaamseigen pijnstillers aan, zoals endorfine. Het resultaat? Vrouwen die in bad bevallen, maken significant minder vaak gebruik van medicinale pijnbestrijding, zoals een ruggenprik.
Mobiliteit en gewichtloosheid
In het water ervaar je opwaartse druk, waardoor je je veel makkelijker kunt bewegen. Dit is een groot voordeel ten opzichte van een bed. Je kunt eenvoudiger wisselen tussen verschillende bevalhoudingen, zoals op je knieën leunen tegen de rand of hurken. Deze verticale houdingen helpen de baby om beter in te dalen en maken de ontsluiting vaak korter en effectiever.
Regie en controle
Een aspect dat vaak wordt onderschat, is het gevoel van controle. In een bevalbad creëer je een eigen ‘veilige cocon’. De fysieke barrière van de badrand geeft veel vrouwen een gevoel van privacy en autonomie. Je bent minder een ‘patiënt’ en meer de actieve regisseur van je eigen geboorteproces. Dit gevoel van empowerment kan een positief effect hebben op hoe je de bevalling later herinnert.
Is een badbevalling veilig voor moeder en kind?
Natuurlijk staat veiligheid voorop. Uit uitgebreide systematische reviews (grote onderzoeken die meerdere studies samenvatten) blijkt dat een badbevalling veilig is, mits de richtlijnen worden gevolgd. Er zijn geen statistisch significante verschillen gevonden in de uitkomsten voor de neonaat (de pasgeboren baby) of de moeder vergeleken met een bevalling ‘op het droge’.
Geen verhoogd risico op infecties
Een veelgestelde vraag is of het water niet onhygiënisch is. Het risico op infecties is echter zeer laag. In ziekenhuizen en bij thuisbevallingen worden strikte protocollen gevolgd. Er wordt bijvoorbeeld altijd gebruikgemaakt van persoonlijke wegwerphoezen voor het bad. Zelfs als de vliezen al gebroken zijn, is baden tijdens de actieve bevalling doorgaans toegestaan, tenzij er tekenen zijn van een bestaande infectie.
Bescherming van het perineum
Hoewel vaak wordt gedacht dat warm water het weefsel weker maakt en zo uitscheuren voorkomt, laat wetenschappelijk onderzoek (zoals de Cochrane Review) geen significant verschil zien in het risico op ernstige scheuren vergeleken met een bevalling op het droge. Wel draagt de warmte bij aan een betere doorbloeding en natuurlijke rekbaarheid van het weefsel tijdens de ‘ring of fire’.
Daarnaast is de kans op een knip (episiotomie) in water kleiner. Dit komt mede door de verticale bevalhoudingen die je in bad makkelijker aanneemt, zoals knielen of hurken, waardoor de druk op het perineum gelijkmatiger wordt verdeeld dan op je rug. Gecombineerd met een ‘hands-off’ begeleiding krijgt je lichaam de tijd om op een natuurlijk tempo op te rekken.
De praktijk: monitoring en temperatuur
Wanneer je kiest voor een badbevalling, zal de verloskundige je nauwlettend in de gaten houden. Dit gebeurt op een rustige, niet-verstorende manier.
De ideale temperatuur
Het water moet idealiter tussen de 37 °C en 37,5 °C zijn. Dit is ongeveer gelijk aan je eigen lichaamstemperatuur. Dit nauwe bereik is belangrijk om ‘hyperthermie’ (oververhitting) bij jou te voorkomen. Als jij te warm wordt, gaat de hartslag van je baby omhoog (tachycardie), wat we natuurlijk willen vermijden. Daarom zal de temperatuur van zowel het water als van jouzelf elk uur worden gecontroleerd.
Luisteren naar het hartje
De baby wordt ook in het water gemonitord. De verloskundige gebruikt hiervoor een waterdichte doptone (een apparaatje om naar het hartje te luisteren). Je hoeft het bad dus niet uit voor de reguliere controles. Mocht er een medische indicatie ontstaan waarbij continue monitoring met een CTG (hartfilmpje) nodig is, dan hangt het van het ziekenhuis af of zij draadloze, waterdichte apparatuur hebben.
De geboorte onder water: hoe werkt dat voor de baby?
Het meest wonderlijke moment is de eigenlijke geboorte onder water. Je vraagt je misschien af: krijgt de baby dan geen water binnen? Het antwoord is nee, dankzij de zogenaamde ‘duikreflex’.
Zolang de baby volledig onder water blijft, wordt de ademhalingsprikkel onderdrukt. De baby krijgt nog steeds zuurstof via de navelstreng. Het is essentieel dat de geboorte volledig onder water plaatsvindt; pas wanneer het gezichtje in contact komt met de koelere buitenlucht, wordt de baby gestimuleerd om de eerste teug lucht te nemen. Daarom brengt de verloskundige de baby direct na de geboorte rustig maar vlot (binnen 30 seconden) boven de oppervlakte.
Meestal wordt de baby direct op jouw borst gelegd voor het eerste huid-op-huid contact, terwijl jullie beiden nog in het warme water zijn. Dit zorgt voor een hele zachte overgang voor je kindje.
De placenta en de afronding
Ook de placenta (nageboorte) kan in het bad geboren worden. Er is echter één praktisch nadeel: bloedverlies is in het water lastig in te schatten omdat het zich mengt met de vloeistof. De verloskundige beoordeelt de kleur van het water continu. Als het water te rood kleurt, zal zij je adviseren om het bad te verlaten, zodat zij het bloedverlies op het droge nauwkeurig kan controleren. Dit is een standaard veiligheidsprocedure.
Kopen of huren: wat kost een bevalbad?
Als je overweegt om in bad te bevallen, moet je beslissen hoe je aan een bad komt. Je hebt grofweg twee opties: huren of kopen. Een gewoon ligbad is meestal niet geschikt omdat het te ondiep is en te weinig bewegingsruimte biedt voor jou en de verloskundige.
- Huren: Dit is de meest gekozen optie voor een thuisbevalling. Je huurt een compleet pakket voor ongeveer €150 tot €200 voor een periode van enkele weken rondom je uitgerekende datum. Dit pakket bevat vaak het bad, een nieuwe hygiënische binnenhoes, slangen en een pomp.
- Kopen: Een nieuw bevalbad kost tussen de €250 en €400, afhankelijk van het model. Dit kan interessant zijn als je zeker weet dat je vaker in bad wilt bevallen, of als je de kosten deelt met een zwangere vriendin (let dan wel op dat iedereen een eigen hygiëne-set en binnenhoes gebruikt).
Kies je voor een waterbevalling in het ziekenhuis? Vraag dan van tevoren na of zij een bad beschikbaar hebben en of daar extra kosten aan verbonden zijn. Sommige ziekenhuizen vragen een kleine vergoeding voor het gebruik van de hoes en de schoonmaak.
Wanneer is een badbevalling niet mogelijk?
Hoewel we streven naar de bevalling van jouw keuze, zijn er situaties waarin een bad wordt afgeraden of waarin je het bad moet verlaten. Dit noemen we contra-indicaties.
Soms is een overplaatsing naar het verlosbed nodig als er zorgen zijn over de hartslag van de baby of als je zelf medische complicaties ontwikkelt, zoals een te hoge bloeddruk. Ook als je tijdens de bevalling alsnog kiest voor een ruggenprik, zul je het bad moeten verlaten, omdat je benen dan niet meer sterk genoeg zijn om veilig in en uit het water te stappen.
Rustig voorbereiden
Een badbevalling is een prachtige, rustige manier om je kindje te verwelkomen. Het biedt verlichting, bewegingsvrijheid en een unieke start voor je baby. Het belangrijkste is dat jij je comfortabel voelt bij de keuze die je maakt. Bespreek je wensen tijdens de controles bij de verloskundige. Zij kan samen met jou kijken of er medische bezwaren zijn en hoe je de praktische zaken (zoals het vullen van het bad) het beste kunt regelen.
Onthoud dat de bevalling een dynamisch proces is. Het is prima om van gedachten te veranderen. Soms blijkt in het heetst van de strijd dat je toch liever op de baarkruk zit of gewoon op bed ligt. Vertrouw op je lichaam en op je zorgverleners, zij loodsen je er doorheen.
Bronnen:
- De Jonge, A., Verhoeven, C., Feijen-de Jong, E., Van Dillen, J., & Bakker, P. (2025). Praktische verloskunde (15e druk). BSL Media & Learning.,
- Macdonald, S., & Johnson, G. (Red.). (2019). Mayes’ midwifery (16e druk). Elsevier.,
- World Health Organization. (2018). WHO recommendations: Intrapartum care for a positive childbirth experience. World Health Organization.
