Neusspray tijdens de zwangerschap: wat is veilig voor jou en je baby?

Waarom zit je neus eigenlijk dicht?

Het voelt misschien als een verkoudheid die maar niet overgaat, maar vaak is er iets anders aan de hand: zwangerschapsrhinitis. Dit is een medische term voor een gezwollen neusslijmvlies door hormonale veranderingen. Ongeveer 30% van de aanstaande moeders krijgt hiermee te maken, vaak al vanaf het tweede trimester. 

Tijdens je zwangerschap stijgt de spiegel van het hormoon oestrogeen in je lichaam. Dit zorgt voor een betere doorbloeding (hyperemie) en meer vochtophoping (oedeem) in je slijmvliezen. Ook progesteron speelt een rol; dit hormoon verslapt de gladde spieren in je bloedvaten, waardoor ze wijder worden. Daarnaast stimuleert het groeihormoon uit de placenta de groei van het neusslijmvlies. Het resultaat? Een verstopte neus, een loopneus en soms zelfs snurken of slechter slapen.

De eerste stap: een zoute oplossing

Als je merkt dat je ademhaling bemoeilijkt wordt, is het fijn om te weten dat er een veilige eerste stap is. De voorkeur gaat altijd uit naar een niet-medicamenteuze behandeling.

Natriumchloride (zoutoplossing)

Neusdruppels of neussprays met natriumchloride (0,8%) zijn volledig veilig te gebruiken tijdens de gehele zwangerschap. Een zoutoplossing werkt door het taaie slijm in je neus te verdunnen, waardoor het makkelijker wegstroomt en de druk op je holtes afneemt. Omdat er geen actieve medicijnen in zitten, kun je dit zonder zorgen gebruiken om verlichting te vinden. Probeer dit altijd eerst voordat je naar zwaardere middelen grijpt.

Wanneer zoutoplossing niet genoeg is: Xylometazoline

Soms is de verstopping zo hardnekkig dat een zoutoplossing niet voldoende helpt. In dat geval kun je kijken naar een decongestivum, een middel dat het slijmvlies doet slinken, zoals xylometazoline. Hoewel er veel ervaring is met dit middel en er geen aanwijzingen zijn voor een verhoogde kans op aangeboren afwijkingen, zijn er wel een paar belangrijke spelregels:

• Maximale duur: Gebruik xylometazoline maximaal 7 dagen achter elkaar.
• Voorkom herhaling: Probeer herhaalde kuren tijdens je zwangerschap te vermijden.
• Dosering: Houd je strikt aan de voorgeschreven dosering. In theorie kunnen zeer hoge doseringen zorgen voor vaatvernauwing (vasoconstrictie) in de placenta, al is dat bij normaal kortdurend gebruik niet waarschijnlijk.
• Rebound-effect: Gebruik je het langer dan 3 tot 5 dagen? Dan kunnen je klachten juist verergeren zodra je stopt. Dit noemen we rhinitis medicamentosa, waarbij je neus chronisch verstopt raakt omdat de vaten gewend zijn geraakt aan de spray.

Let op: Kies bij voorkeur voor de variant zonder menthol, aangezien de combinatie van xylometazoline met menthol tijdens de zwangerschap wordt ontraden.

Je lichaam reageert sneller

Het is goed om te weten dat je lichaam tijdens de zwangerschap anders reageert op medicijnen die je via de neus (intranasaal) inneemt. Door de verhoogde doorbloeding van je slijmvliezen worden de werkzame stoffen in een neusspray sneller en sterker opgenomen in je bloedbaan dan wanneer je niet zwanger bent. Wees daarom extra voorzichtig en gebruik nooit meer dan nodig is.

Andere manieren om verlichting te vinden

Naast sprays zijn er ook mechanische hulpmiddelen die kunnen helpen zonder dat er medicatie aan te pas komt. Denk bijvoorbeeld aan externe neusspreiders (neusvleugelverwijders). Deze plakstrips openen de neusvleugels fysiek, wat vooral ’s nachts voor een betere luchtstroom kan zorgen.

Heb je last van allergieën? Dan kunnen bepaalde antihistaminica (middelen tegen allergie) soms helpen, maar overleg dit altijd eerst met je huisarts of apotheker. Sommige van deze middelen moeten namelijk met voorzichtigheid en slechts kortdurend worden gebruikt.

Samenvattend: wat kun je doen?

Een verstopte neus tijdens de zwangerschap is vervelend, maar gelukkig meestal onschadelijk als je de juiste stappen volgt. Begin altijd met een veilige zoutoplossing voor jou en je kindje en stap pas over op xylometazoline zonder menthol als dit echt nodig is, waarbij je het gebruik beperkt tot maximaal een week. Luister goed naar je lichaam, overweeg eventueel mechanische hulpmiddelen en raadpleeg bij twijfel altijd je verloskundige of huisarts, zodat je weer met een gerust hart vrij kunt ademhalen.