Mondklachten tijdens de zwangerschap: wat verandert er en wat kun je doen?

Meer speeksel dan normaal (Ptyalisme)

Het kan al heel vroeg in de zwangerschap beginnen, soms al in de tweede of derde week: je hebt het gevoel dat je mond constant volloopt met speeksel. Dit heet ptyalisme (of ptyalise). Hoewel het voelt alsof je lichaam ineens overuren draait qua speekselproductie, is de oorzaak vaak iets subtieler. De samenstelling en hoeveelheid speeksel veranderen waarschijnlijk niet eens zo veel. Het heeft vaak te maken met misselijkheid. Als je misselijk bent, ben je onbewust geneigd minder vaak je speeksel door te slikken. Hierdoor lijkt het alsof er veel meer speeksel is.

Wat kun je doen?

Het is vooral een vervelende kwaal die sociaal ongemakkelijk kan zijn. Gelukkig verdwijnt het na de bevalling weer. Tot die tijd kunnen de volgende tips verlichting geven:

• Drink regelmatig kleine slokjes water.
• Probeer middelen tegen misselijkheid (in overleg met je verloskundige of huisarts) of gebruik gembertabletten.
• Houd in gedachten dat het tijdelijk is.

Gevoelig en bloedend tandvlees

Misschien schrik je er even van tijdens het tandenpoetsen: rood tandvlees of een beetje bloed bij het spugen. Dit is een van de meest voorkomende mondklachten tijdens de zwangerschap.

Door de stijging van zwangerschapshormonen (oestrogeen en progesteron) verandert de doorbloeding in je hele lichaam, en dus ook in je mond. Je tandvlees houdt meer vocht vast en raakt sneller geïrriteerd door tandplak en voedselresten. Dit noemen we zwangerschapsgingivitis.

Een bobbeltje op het tandvlees?

Soms ontstaat er door die sterke doorbloeding een lokaal zwellingkje op het tandvlees. Dit heet met een medische term epulis gravidarum. Het ziet er misschien wat verontrustend uit en het kan flink bloeden als je ertegenaan poetst, maar wees gerust: het is goedaardig. Na de bevalling verdwijnt deze zwelling doorgaans vanzelf weer.

Als de ontsteking dieper zit (Parodontitis)

Soms blijft het niet bij een oppervlakkige irritatie, maar raakt ook het steunweefsel van de tanden ontstoken. We spreken dan van parodontitis. Omdat je immuunsysteem tijdens de zwangerschap net even anders werkt, ben je hier in deze periode gevoeliger voor.

Er is veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen parodontitis en het verloop van de zwangerschap. We weten dat bacteriën vanuit de mond in de bloedbaan kunnen komen en zo de placenta kunnen bereiken. Er is een duidelijk verband (associatie) gevonden tussen ernstige tandvleesontstekingen en complicaties zoals een hoge bloeddruk, een lager geboortegewicht of een vroeggeboorte.

De behandelparadox

Het klinkt logisch: “Behandel de ontsteking, en je voorkomt het risico.” Toch ligt dat iets ingewikkelder. Onderzoek laat zien dat het behandelen van parodontitis tijdens de zwangerschap veilig is voor moeder en kind, maar dat het risico op vroeggeboorte er niet altijd door afneemt.

Hoe kan dat? Mogelijk vindt de behandeling (vaak in het tweede trimester) te laat plaats om het proces nog te stoppen. Een andere verklaring is dat sommige vrouwen een erfelijke gevoeligheid hebben voor ontstekingen. Zij hebben van nature een immuunsysteem dat heftiger reageert, wat hen zowel gevoeliger maakt voor parodontitis als voor vroeggeboorte. Een tandartsbehandeling neemt die erfelijke aanleg helaas niet weg.

Het advies: Wacht niet af. Heb je een kinderwens? Ga dan idealiter al naar de tandarts of mondhygiënist vòòrdat je zwanger wordt. Ben je al zwanger? Blijf gewoon gaan voor controles en reiniging; een gezonde mond is altijd beter voor jou en je welzijn.

Kortom: blijf lachen

Mondklachten tijdens de zwangerschap kunnen vervelend zijn, maar ze horen er vaak “gewoon” bij door de hormonale storm in je lijf. De meeste klachten, zoals het bloedende tandvlees of het vele speeksel, verdwijnen spontaan na de bevalling.

Wat kun je nu doen?

Blijf goed poetsen, ook als het even bloedt, en vergeet niet te stoken of flossen. Ben je zwanger of probeer je het te worden? Plan dan een extra bezoekje aan de tandarts of mondhygiënist in.