Een vacuümpomp bevalling; hoe werkt het?

De rol van de knip (episiotomie) bij een vacuümpomp

Een van de dingen waar veel vrouwen tegenop zien, is de kans op uitscheuren of ingeknipt worden. Bij een vacuümpomp bevalling is er, door de extra instrumenten en de snelheid waarmee het hoofdje geboren wordt, een grotere kans op een totaalruptuur. Dit is een inscheuring die doorloopt tot aan of in de anale kringspier, wat op de lange termijn heel vervelende gevolgen kan hebben voor het ophouden van windjes of ontlasting.

Om deze specifieke, grote schade aan de bekkenbodem te voorkomen, adviseert de Nederlandse richtlijn om laagdrempelig een episiotomie (een knip) te zetten bij een kunstverlossing. De arts verdooft de huid rondom je vagina met een prikje (als je nog geen ruggenprik had) en zet tijdens een wee een knipje schuin opzij. Doordat dit tijdens de druk van een wee gebeurt, en je verdoofd bent, voelen de meeste vrouwen hier op dat moment vrijwel niets van. Het weefsel wordt na de bevalling uiteraard weer zorgvuldig en verdoofd gehecht.

Wat betekent dit voor jou en je baby?

Het is logisch dat je je afvraagt wat de gevolgen van zo’n ingreep zijn voor jouw lichaam en voor je pasgeboren kindje. We bespreken ze hier eerlijk, zonder sensatie, zodat je weet wat normaal is.

Effecten op de baby

Voor de baby is de geboorte via een vacuümpomp best even intens, maar gelukkig kunnen ze hier over het algemeen heel goed tegen.

• Een toetje op het hoofd: Omdat de cup zich vastzuigt aan de hoofdhuid, heeft vrijwel elke baby na een vacuümpomp een bult of weke zwelling op het hoofd (caput succedaneum). Dit ziet er misschien even gek uit (een beetje puntig), maar het trekt meestal binnen een paar dagen tot een week helemaal vanzelf weg.
• Kleine bloeduitstortingen: Soms ontstaat er een bloeduitstorting onder het botvlies van de schedel (cefaal hematoom). Dit is onschuldig, maar het lichaam van de baby moet dit bloed wel zelf afbreken. Hierdoor kan je kindje in de kraamweek wat sneller geel zien (geelzucht). De kraamverzorgende let hier goed op.
• Netvliesbloedinkjes: Heel kleine bloedinkjes in de ogen van de baby komen vaak voor (bij zo’n 75%) door de druk. Dit klinkt eng, maar de baby heeft er geen pijn aan en ze verdwijnen zonder enige restschade binnen een maand.
• Heel zelden treden er serieuzere problemen op, zoals een wat diepere bloeding, maar de gynaecoloog en kinderarts zullen je baby na een vacuümpomp altijd extra goed nakijken om er zeker van te zijn dat alles in orde is.

Effecten op jouw lichaam

Voor jou als moeder vraagt een vacuümpomp bevalling vaak meer hersteltijd dan een ongecompliceerde spontane bevalling.

• Pijn aan het perineum: Omdat je vrijwel altijd een knip of een ruptuur hebt, zal de huid rond je vagina de eerste weken beurs en pijnlijk aanvoelen. Zitten en wandelen kunnen gevoelig zijn. Spoelen met lauw water tijdens het plassen helpt goed tegen het branderige gevoel.
• Bekkenbodem en incontinentie: De spieren en zenuwen in je bekkenbodem hebben flink wat rek te verduren gekregen. Het is in de eerste periode heel normaal dat je moeite hebt met het ophouden van je plas (urine-incontinentie) of dat je blaas niet helemaal leeg voelt.
• Seksualiteit: Door het littekenweefsel en de veranderde bekkenbodem is het voor veel vrouwen spannender om weer te vrijen. Pijn bij het vrijen (dyspareunie) komt de eerste maanden na een kunstverlossing regelmatig voor. Geef dit de tijd en forceer niets.

Het herstel: wees mild voor jezelf

Na een vacuümpomp bevalling is geduld echt je beste vriend. Fysiek herstel van een knip of scheur kost simpelweg tijd. De hechtingen lossen vanzelf op, maar het littekenweefsel kan nog maanden wat stug aanvoelen. Het is een ontzettend goed idee om, als je klachten blijft houden met plassen of pijn, na een week of zes een geregistreerde bekkenfysiotherapeut op te zoeken. Zij kunnen wonderen doen voor het soepel maken van de spieren en het litteken.

Onderschat ook het mentale herstel niet. Een instrumentele bevalling kan voelen als een overname van de regie. Het is misschien sneller of medischer gegaan dan je had gewild. Praat hierover met je partner, je verloskundige of de gynaecoloog tijdens de nacontrole. Het is waardevol om het medische verslag samen door te spreken, zodat je precies begrijpt waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Dit helpt enorm bij de verwerking.

Kun je een vacuümpomp voorkomen?

Het is natuurlijk onmogelijk om met honderd procent zekerheid te garanderen dat een bevalling zonder medische ingrepen zal verlopen. Soms vraagt de natuur er gewoon om. Toch zijn er wetenschappelijk bewezen manieren die de kans op een instrumentele bevalling verkleinen:

• Continue begeleiding: Eén-op-één begeleiding tijdens de bevalling (bijvoorbeeld door je verloskundige of een doula) verlaagt stress en angst. Ontspanning zorgt voor betere weeën, wat de kans op een vaginale kunstverlossing aanzienlijk verkleint.
• Verticale baringshoudingen: Probeer tijdens de ontsluiting en het persen niet plat op je rug te blijven liggen. Door te staan, hurken of op een baarkruk te zitten, werkt de zwaartekracht mee en creëer je tot wel 30% meer ruimte in je bekken. Dit maakt de passage voor het hoofdje makkelijker.
• Geduld en afwachten (watchful attendance): Als jij en de baby zich goed voelen, is het soms beter om niet te vroeg actief mee te persen, maar te wachten tot je lichaam een onbedwingbare, natuurlijke persdrang geeft. Dit spaart energie voor het moment dat het er echt toe doet.

Tot slot

Een vacuümpomp bevalling is een krachtige medische ingreep met als enige doel: jou en je baby veilig over de eindstreep helpen. Hoewel het fysiek en mentaal meer impact kan hebben dan een spontane bevalling, is de medische zorg in Nederland hierin ontzettend goed gespecialiseerd.

Weet dat alle gevoelens die je hierover hebt, of het nu opluchting, teleurstelling of vermoeidheid is, er mogen zijn. Geef je lichaam de tijd om te helen, wees trots op de enorme prestatie die je hebt geleverd, en trek op tijd aan de bel als je vragen of aanhoudende klachten hebt.