De navel als meetpunt voor de groei
Voor verloskundigen en artsen is jouw navel veel meer dan alleen een litteken van je eigen geboorte; het is tijdens de zwangerschap een belangrijk herkenningspunt om de groei van de baarmoeder te controleren. Zo bereikt de bovenkant van de baarmoeder, ook wel de fundus genoemd, rond de twintigste week precies de hoogte van je navel, wat vaak wordt gezien als een mooie mijlpaal. Ongeveer vier weken later is de baarmoeder verder gegroeid tot aan de bovenrand van de navel, waarna deze zich rond de 28e tot 30e week verder uitbreidt naar het gebied tussen je navel en het puntje van je borstbeen. Doordat de baarmoeder zo hard groeit en hierbij je organen opzij duwt, komen je buikspieren en huid flink op rek te staan, wat direct verklaart waarom je navel er in deze periode anders uit gaat zien.
Het verstrijken van de navel: van kuiltje naar knopje
Een van de meest zichtbare veranderingen is het zogenaamde ‘verstrijken’ van de navel. Normaal gesproken is je navel een kuiltje. Door de druk van de groeiende baarmoeder en het uitrekken van de buikwand, wordt dit kuiltje steeds ondieper.
Bij veel vrouwen wordt de navel uiteindelijk helemaal vlak of komt hij zelfs naar buiten zetten als een knopje. Dit is heel normaal en niets om je zorgen over te maken. Zorgverleners kijken hiernaar bij de inspectie van je buik om te zien hoeveel rek er op de buikwand staat.
Verkleuring en de zwangerschapsstreep
Naast de vorm kan ook de kleur van de huid rondom je navel veranderen. Misschien heb je wel eens gehoord van de linea nigra (Latijn voor ‘zwarte lijn’). Dit is een donkere streep die over het midden van je buik loopt, van je schaambeen tot aan je navel.
Oorspronkelijk zit hier een lichte peeslijn, de linea alba. Onder invloed van zwangerschapshormonen, zoals oestrogenen, progesteron en het hormoon dat pigment aanmaakt (MSH), wordt deze lijn donkerder. Het is een natuurlijke reactie van je lichaam en kan geen kwaad.
Jeuk en gevoeligheid rond de navel
Het is niet gek als de huid rondom je navel wat gevoeliger is of jeukt. De huid staat immers strak gespannen. Soms kan jeuk ook wijzen op een specifieke huidaandoening die bij zwangerschap hoort. Er zijn twee vormen van uitslag die verloskundigen kunnen onderscheiden aan de hand van je navel:
- Pemphigoid gestationis: Dit is een aandoening waarbij blaasjes en jeuk ontstaan. Kenmerkend is dat dit vaak rondom de navel begint en zich daarna uitbreidt.
- PEP (Polymorphic Eruption of Pregnancy): Hierbij heb je ook last van jeukende uitslag, maar deze begint juist niet rond de navel, maar in de striae (zwangerschapsstriemen).
Heb je veel last van jeuk? Bespreek dit dan altijd even met je verloskundige.
Wat je navel vertelt over de ligging van de baby
In de latere fase van je zwangerschap kan de vorm van de navel soms iets verklappen over hoe je kindje ligt. Als er een soort schotelvormige dip rondom de navel ontstaat, kan dit erop wijzen dat de baby met het achterhoofd naar jouw rug toe ligt. Dit noemen we een achterhoofdsligging.
Ook bij het voelen van leven speelt de navel een rol als grens. Bij bepaalde complicaties kan het voorkomen dat je de baby alleen nog boven de navel voelt bewegen. Het is daarom goed om altijd alert te zijn op waar en hoe vaak je je kindje voelt.
Let op bij buikpijn: Heb je tijdens je zwangerschap pijn die begint rond je navel en naar je onderbuik trekt? Wees er alert op dat dit, net als wanneer je niet zwanger bent, een blindedarmontsteking kan zijn. Omdat je darmen door de baarmoeder verplaatst zijn, is dit soms lastiger te herkennen. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.
Je navel na de bevalling
Na de geboorte van je kindje begint je lichaam direct aan het herstel. Meteen na de bevalling zakt de bovenkant van de baarmoeder alweer terug tot ongeveer navelhoogte.
Het herstel van je buikwand duurt echter wat langer:
- De eerste periode: Je buik zal in het begin nog slap aanvoelen. De huid, het bindweefsel en de spieren zijn flink opgerekt geweest.
- Vorm: De navel trekt in de meeste gevallen weer terug naar binnen, al kan de vorm soms iets anders blijven dan voorheen.
- Pigment: De donkere streep (linea nigra) vervaagt meestal geleidelijk, al kan dit enkele maanden duren. Soms blijft er een lichte verkleuring zichtbaar.
Omdat je buikspieren tijdens de zwangerschap uiteen zijn geweken (diastase), is het verstandig om het sporten rustig op te bouwen. Het advies is vaak om de eerste zes weken na de bevalling te focussen op de schuine buikspieren en pas daarna de rechte buikspieren weer te trainen. Zo geef je je buik, en dus ook het gebied rondom je navel, de beste kans om te herstellen.
Bronnen
- Blackburn, S. T. (2018). Maternal, Fetal & Neonatal Physiology: A Clinical Perspective (5th ed.). Elsevier.
- Widmaier, E. P., Raff, H., & Strang, K. T. (2023). Vander’s human physiology: The mechanisms of body function (16th international student ed., eBook). McGraw-Hill Education.
- Bakker, R., & van der Hulst, L. (2025). Praktische verloskunde (5e herz. druk). Bohn Stafleu van Loghum.
- Mayes, L. L. (2020). Mayes’ midwifery (16th ed.). Elsevier
