Bekkeninstabiliteit tijdens de zwangerschap

Is bekkeninstabiliteit gevaarlijk voor jou of de baby?

Als je zoveel pijn hebt, is het heel begrijpelijk dat je je afvraagt of er niets kapotgaat van binnen. Het goede nieuws is: bekkeninstabiliteit is op zichzelf absoluut niet gevaarlijk voor jou of voor je baby. Er ontstaat geen blijvende anatomische schade of ‘slijtage’ aan je weefsels of gewrichten, zelfs niet als de pijn heel hevig is. Het ongemak is groot, maar het proces erachter is een volkomen normale reactie op de zwangerschap.

Wel letten artsen en fysiotherapeuten altijd op bepaalde waarschuwingssignalen, de zogenaamde ‘rode vlaggen’. Hiermee sluiten ze uit of de pijn niet afkomstig is van een andere medische aandoening. Neem in de volgende gevallen altijd contact op met je verloskundige of huisarts:

• Als de pijn constant is en niet afneemt of verandert als je rust neemt of een andere houding aanneemt.
• Als je last krijgt van onverklaarde koorts, algemene ziekteverschijnselen of onverklaard gewichtsverlies.
• Als je uitstralende pijn hebt die tot ver voorbij je knie reikt, of als je daadwerkelijk kracht verliest in een been.
• Als je plotseling een verdoofd gevoel (rijbroekanesthesie) ervaart in het gebied rond je billen en geslachtsdelen.
• Als je ineens problemen krijgt met het ophouden van je urine of ontlasting.

Als deze specifieke signalen er niet zijn, kun je erop vertrouwen dat de bekkenpijn, hoe zwaar ook, een ongevaarlijke zwangerschapsklacht is.

De impact op je dagelijks leven: werk, rust en intimiteit

Het wordt vaak onderschat, maar bekkenpijn heeft een enorme impact op je gemoedstoestand en je dagelijks leven. Dingen die normaal vanzelfsprekend zijn, kosten nu zeeën van tijd en energie of lukken simpelweg niet meer.

Werken met bekkenpijn

Lange werkdagen, veel staan, traplopen of fysiek zwaar werk worden met bekkeninstabiliteit al snel te veel. Zelfs langdurig in dezelfde houding achter een bureau zitten kan de pijn fors uitlokken. Het is van groot belang om je grenzen hierin serieus te nemen. De Arbowetgeving in Nederland beschermt zwangere vrouwen heel goed. Je werkgever is verplicht om voor een veilige en gezonde werkomgeving te zorgen. Dit kan betekenen dat je recht hebt op aangepast werk, extra pauzes (zoals een uur extra rusttijd per dag) en dat je niet meer mag worden verplicht tot overwerk, onregelmatige diensten of nachtdiensten (na 20 weken). Trek tijdig aan de bel bij je bedrijfsarts of leidinggevende als het werken te zwaar wordt. Ervaar je weinig plezier in je werk of veel stress? Probeer ook daar aandacht aan te besteden, want uit onderzoek blijkt dat dit risicofactoren zijn die de rug- en bekkenklachten kunnen versterken.

Emotionele impact en vermoeidheid

Pijn lijden kost ontzettend veel energie. Omdat de pijn vaak ook opspeelt bij het omdraaien in bed, kan je nachtrust flink verstoord raken. Die combinatie van pijn en slecht slapen zorgt voor aanzienlijke vermoeidheid en soms ook voor frustratie of somberheid. Je wilde misschien vol energie van je zwangerschap genieten en alles voorbereiden, en nu word je beperkt door je eigen lichaam. Geef jezelf de ruimte om dit te voelen. Het is volkomen logisch dat dit je soms zwaar valt.

Intimiteit en seksualiteit

Een onderwerp dat vaak onbesproken blijft, is de invloed van bekkenklachten op je seksleven. Door de pijn en de compenserende spierspanning rondom je bekken, kan ook je bekkenbodem onbewust overactief worden (hypertonie). Als je bekkenbodemspieren te strak aangespannen zijn, vermindert de doorbloeding en natuurlijke lubricatie (vochtigheid), wat vrijen pijnlijk of ongemakkelijk kan maken (dyspareunie). Ook kunnen bepaalde asymmetrische houdingen te veel druk op het bekken geven, zoals de missionarishouding. Wees hierin mild voor jezelf en bespreek het open met je partner. Misschien zijn er andere, goed ondersteunde houdingen die fijner voelen (zoals zijligging), of verleg de focus tijdelijk op een andere vorm van intimiteit.

Behandeling: wat kun je zelf doen bij bekkeninstabiliteit?

Hoewel de hormonale weking natuurlijk blijft zolang je zwanger bent, kun je wel degelijk veel doen om de klachten te verminderen en beter hanteerbaar te maken.

Balans tussen belasting en belastbaarheid

De allerbelangrijkste eerste stap is het vinden van een goede balans tussen wat je lichaam fysiek aankan (belastbaarheid) en wat je van je lichaam vraagt (belasting). Vaak hebben we de neiging om door te gaan tot we echt niet meer kunnen. Bij bekkenklachten is het de kunst om te stoppen of te rusten vóórdat de pijn hevig wordt. Doseer je activiteiten slim, wissel staan, zitten en lopen regelmatig af en ga af en toe echt even liggen om je bekken te ontlasten. Vermijd zware asymmetrische bewegingen zoveel mogelijk. Tegelijkertijd moet je wél blijven bewegen binnen je pijngrenzen; volledige bedrust of helemaal niets doen maakt je spieren stijf en zwak, wat het stabiliteitsprobleem juist vergroot.

Bezoek een gespecialiseerde bekkenfysiotherapeut

Het is een erg goed idee om een bekkenfysiotherapeut of oefentherapeut in te schakelen. Deze expert kan heel precies analyseren waar bij jou de spierdisbalans zit via specifieke testjes (zoals de Active Straight Leg Raise test). De behandeling is niet gericht op botte spierkrachttraining, maar juist op coördinatie, motorische controle en houdingsadvies. Je leert hoe je de diepe stabiliserende buikspieren, je rugspieren en je bekkenbodem op de juiste, bewuste manier kunt inzetten om je bekken te ondersteunen als een soort natuurlijk korset. Daarnaast is ontspanning een onmisbaar onderdeel van de therapie. Het kunnen loslaten van een te gespannen bekkenbodem kan direct al veel verlichting geven.

Hulpmiddelen

Een externe bekkenband (die je om je heupen draagt) is als langdurige oplossing niet bewezen effectief, maar het kan je soms wel tijdelijk verlichting bieden. Het neemt de spierfunctie niet over, maar kan je net even dat stukje extra ‘vormsluiting’ en stabiliteit geven als je bijvoorbeeld verplicht een klein stukje moet lopen of staan. Overleg het gebruik van een bekkenband wel altijd met je therapeut. Ook kan een stevig voedingskussen in bed wonderen doen: als je op je zij slaapt en het kussen tussen je knieën én enkels legt, houd je je bekken mooi symmetrisch en voorkom je een hoop rek op je bekkengewrichten.