Pijn aan het schaambot (symfyse) tijdens de zwangerschap

Hoe ontstaat deze stekende of zeurende pijn?

Naast de verweking van je weefsels, verandert ook je hele lichaamshouding. Naarmate je baarmoeder en de baby groeien, verplaatst het zwaartepunt van je lichaam zich naar voren. Om niet voorover te vallen en je evenwicht te bewaren, pas je onbewust je houding aan. Veel vrouwen buigen hun nek iets verder naar voren en leunen met hun bovenlichaam wat naar achteren, waardoor de natuurlijke holling in de onderrug (de lordose) sterk toeneemt.

Deze nieuwe, compenserende houding zorgt voor een aanzienlijk grotere mechanische druk en belasting op de heiligbeengewrichten (aan de achterkant van je bekken) en het schaambot (aan de voorkant). De combinatie van verweekte bekkenbanden en de veranderde, zwaardere mechanische belasting resulteert uiteindelijk in pijn.

Sommige vrouwen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van deze rug- en bekkenklachten. Vrouwen die al eerder last hadden van lage rugpijn, vrouwen die in het dagelijks leven veel stress ervaren, vrouwen met weinig werkplezier, en vrouwen die al vaker zwanger zijn geweest (multiparae) lopen een grotere kans op deze klachten.

Hoe herken je bekkenpijn rond het schaambot?

De pijn rond het schaambot kenmerkt zich als een houdingsafhankelijke pijn. Dat betekent dat de klachten erger worden of juist afnemen afhankelijk van de positie van je lichaam en de bewegingen die je maakt. De pijn concentreert zich vaak rond de symfyse en de heiligbeengewrichten, maar kan ook uitstralen naar je onderrug of de achterkant van je bovenbenen.

Typische momenten waarop de pijn opvlamt, zijn asymmetrische bewegingen. Denk hierbij aan dagelijkse activiteiten zoals wandelen, traplopen of het omdraaien in bed. Ook ervaren sommige vrouwen dat ze onbewust een typische ‘waggelgang’ aannemen tijdens het lopen om de pijnlijke gewrichten te ontzien.

In zeer zeldzame, extreme gevallen rekt de ruimte tussen de bekkenbotten te ver op, wat kan leiden tot een gedeeltelijke of volledige scheuring van de kraakbeenverbinding (een diastasis symphysis pubis of DSP). Dit veroorzaakt zeer hevige pijn en wordt meestal gediagnosticeerd met behulp van een röntgenfoto, al komt dit gelukkig maar zelden voor.

Wat betekent dit voor jou en je baby?

Het is heel begrijpelijk dat je je ongerust maakt als je felle pijn voelt in je bekkengebied. Het kan je beperken in je onafhankelijkheid en je slaap verstoren, wat fysiek en mentaal uitputtend is. Gevoelens van frustratie, of je schuldig voelen omdat je tijdelijk minder kunt werken of ondernemen, zijn heel normaal.

De belangrijkste geruststelling die we je echter kunnen geven, is deze: de pijn en de bekkeninstabiliteit zijn op geen enkele manier schadelijk of gevaarlijk voor je baby. Ook leidt de pijn, of een tijdelijke toename van de pijn door beweging, niet tot blijvende lichamelijke schade aan jouw bekken. De pijn is simpelweg een signaal van je lichaam dat de gewrichten en spieren in dat gebied overbelast zijn en dat ze harder moeten werken om de nieuwe balans te vinden.

Wat kun je zelf doen? Praktische tips en houdingsadviezen

Hoewel de pijn enorm vervelend is, hoef je het niet zomaar te accepteren. Er zijn verschillende aanpassingen in je dagelijks leven die aanzienlijke verlichting kunnen bieden:

• Vind de balans (doseren): Omdat pijn bij beweging geen verdere weefselschade veroorzaakt, hoef je niet volledig stil te blijven zitten. Sterker nog, dat wordt afgeraden. Het sleutelwoord is doseren. Wissel momenten van lichte beweging af met voldoende rust. “De beste houding is de volgende houding”; probeer langdurig stilstaan of in dezelfde positie zitten te vermijden.
• Houdingsadviezen: Probeer bewegingen waarbij je ver vooroverbuigt te vermijden, omdat dit een enorme belasting vormt voor je rug- en bekkenspieren. Ook het dragen van hoge hakken wordt sterk afgeraden, omdat dit de holling in je onderrug (de lordose) verder vergroot en de druk op je bekken verergert.
• Slimmer slapen en rusten: Veel vrouwen ervaren verlichting door op hun zij te slapen of rusten, met een kussen tussen de knieën. Dit houdt je bekken in een neutrale, stabiele positie en vermindert de spanning op het schaambot. Let ook op bij het uit bed komen: rol eerst rustig op je zij en druk jezelf dan met je armen omhoog, in plaats van direct vanuit rugligging overeind te komen.
• Het gebruik van een bekkenband: Een ondersteunende bekkenband kan voor sommige vrouwen zeer nuttig zijn. Onderzoek toont aan dat het dragen van zo’n band het bekken stabiliseert en pijnklachten bij dagelijkse activiteiten zoals wandelen aanzienlijk kan verminderen. Het advies is wel om deze band gedoseerd te gebruiken (bijvoorbeeld zo’n twee uur per dag tijdens belasting, verspreid over enkele dagen per week) en dit niet als enige oplossing in te zetten.
• Pijnstilling: Heb je medicatie nodig om de dag door te komen of om te kunnen slapen? Paracetamol is de eerste en veiligste keus. Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) mag je tijdens de zwangerschap niet gebruiken, tenzij specifiek voorgeschreven door een arts.

Professionele hulp; de rol van de bekkenfysiotherapeut

Je hoeft deze klachten niet alleen op te lossen. Verwijzing naar een geregistreerde bekkenfysiotherapeut is bij aanhoudende pijn sterk aan te raden. Een fysiotherapeut kijkt specifiek naar jouw houding en manier van bewegen.

Een interessante ontdekking is dat veel zwangere vrouwen als reactie op de bekkeninstabiliteit onbewust hun bekkenbodemspieren continu en te hard aanspannen om stabiliteit te zoeken. Deze overactieve spieren kunnen leiden tot nog meer pijn (ook bij het vrijen) in plaats van minder. Een bekkenfysiotherapeut leert je daarom niet alleen spierversterkende en stabiliserende oefeningen voor je romp, rug en bekkenbodem, maar besteedt ook veel aandacht aan ontspanningsoefeningen.

Naast fysiotherapie blijken alternatieve behandelwijzen zoals acupunctuur, osteopathie en craniosacraal therapie voor sommige vrouwen ook zeer effectief te zijn in het verminderen van de rug- en bekkenpijn tijdens de zwangerschap.

Hier is een extra alinea in dezelfde stijl en opmaak, die je direct in de HTML van de blog kunt invoegen (bijvoorbeeld vlak voor de alinea “Na de bevalling: Verdwijnt de pijn aan het schaambot?”):

Bevallen met bekkenpijn: kun je op een natuurlijke manier bevallen?

Als je tijdens je zwangerschap veel last hebt van je schaambot en bekken, zie je misschien extra op tegen de bevalling. Dat is een heel logische en veelvoorkomende gedachte. De belangrijkste geruststelling is: je kunt met deze klachten op een natuurlijke manier bevallen. Wel is het extra belangrijk om vooraf goed na te denken over de houdingen waarin je de weeën wilt opvangen en uiteindelijk gaat persen.

Plat op je rug bevallen, waarbij je benen vaak ver opgetrokken worden, kan bij bekkenklachten onprettig zijn. In deze houding komt er namelijk veel druk te staan op je bekkengewrichten en je onderrug. Het is veel fijner om te zoeken naar een positie waarin je bekken en onderrug in een zo neutraal mogelijke stand blijven. Bevallen in zijligging is bijvoorbeeld een hele goede optie, omdat dit de druk op het schaambot en de heiligbeengewrichten aanzienlijk vermindert.

Daarnaast worden verticale of actieve houdingen sterk aangeraden. Denk hierbij aan het zitten op een baarkruk, de hurkzit, of op handen en knieën zitten. In deze houdingen rust je gewicht niet op je stuitje (heiligbeen), waardoor dit botje vrij naar achteren kan bewegen. Hierdoor ontstaat er letterlijk wat meer ruimte in je bekken, wat gunstig is voor de geboorte van je baby. De meeste vrouwen ervaren in deze opgerichte houdingen dan ook merkbaar minder rug- en bekkenpijn.

Ook het gebruik van warm water kan een uitkomst zijn. Een warme douche of een bevalbad bevordert de spierontspanning en neemt door de gewichtloosheid de zwaartekracht en druk op je pijnlijke gewrichten weg. Bovendien kost het in het water veel minder kracht om van houding te wisselen als je pijn hebt.

Bespreek je zorgen hierover altijd met je verloskundige of gynaecoloog en schrijf je voorkeuren helder op in je geboorteplan. Zo weet iedereen in de verloskamer wat jij wel en niet prettig vindt. Het is ook heel nuttig om al tijdens de zwangerschap, eventueel samen met een bekkenfysiotherapeut, te oefenen met deze verschillende bevalhoudingen. Op die manier ontdek je wat voor jouw lichaam het meest pijnvrij en comfortabel is, en ga je met meer vertrouwen de bevalling tegemoet.

Na de bevalling: Verdwijnt de pijn aan het schaambot?

Een logische en veelgestelde vraag is of deze klachten na de bevalling direct verdwijnen. Voor de overgrote meerderheid van de vrouwen is het antwoord gelukkig ja. Vaak trekken de klachten binnen enkele weken of uiterlijk drie maanden na de bevalling vanzelf weg, zodra de hormoonniveaus normaliseren en het lichaam ontzwangert.

Toch is het belangrijk om realistisch te zijn: bij ongeveer 20% van de vrouwen duren de rug- of bekkenklachten langer en kunnen ze tot wel drie jaar na de bevalling aanhouden. Ook in de periode net na de bevalling (de kraamweek) kunnen de klachten soms nog dusdanig hevig zijn dat lopen of uit bed komen moeizaam gaat.

Mocht je na de bevalling nog veel last hebben, weet dan dat langdurige (strikte) bedrust niet de oplossing is. Bedrust wordt afgeraden omdat dit de spieren verzwakt (spieratrofie) en de kans op trombose vergroot. Het beste advies is om ook dan zo veel mogelijk, binnen je pijngrenzen, mobiel te blijven. Blijven de klachten stagneren? Schroom dan niet om opnieuw de hulp van een bekkenfysiotherapeut in te schakelen om je spierkracht gecontroleerd te herstellen en op een goede manier met de resterende klachten te leren omgaan.

Er is iets aan te doen

Pijn aan het schaambot (symfyse) tijdens de zwangerschap is een veelvoorkomende, logische fysieke reactie van je lichaam. Hoewel de pijn je dagelijks leven flink kan beïnvloeden en soms onzeker maakt, is het een geruststellende gedachte dat je baby hier helemaal niets van merkt en volkomen veilig is.

Luister goed naar je lichaam, doseer je energie en pas kleine houdingsaanpassingen toe. Blijf er vooral niet in stilte mee rondlopen. Vraag tijdig om hulp aan je verloskundige, huisarts of een bekkenfysiotherapeut. Met de juiste begeleiding, oefeningen en praktische tips kun je deze pijnlijke periode een stuk aangenamer maken, zodat je,  ondanks de fysieke ongemakken, met meer vertrouwen richting je bevalling kunt toeleven.