Sauna gebruik tijdens de zwangerschap: wat is veilig voor jou en je baby?

De invloed van warmte op jouw zwangere lichaam

Tijdens de zwangerschap werkt je lichaam hard en vinden er enorme fysiologische veranderingen plaats. Je stofwisseling verandert en de hoeveelheid bloed in je circulatie neemt met zo’n 40 tot 50 procent toe. Dit helpt enerzijds om je baby van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien, maar zorgt er anderzijds ook voor dat de doorbloeding van je huid enorm toeneemt (soms wel vier- tot zevenvoudig). Hierdoor kan je lichaam extra warmte sneller afvoeren via de huid, maar tegelijkertijd merk je waarschijnlijk dat je het van nature al sneller warm hebt en dat je basistemperatuur met ongeveer 0,5 °C is gestegen.

Wanneer je een sauna bezoekt, stel je je lichaam bloot aan extra hitte van buitenaf. De belangrijkste medische vraag bij sauna gebruik tijdens de zwangerschap is of deze hitte kan leiden tot hyperthermie. Hyperthermie is een medische term voor een te hoge kerntemperatuur van je lichaam, oftewel oververhitting. Uit dier- en mensstudies is gebleken dat een stijging van de interne lichaamstemperatuur tot boven de grens van 38,9 °C tot 39 °C ongewenste risico’s met zich mee kan brengen.

Waarom de temperatuur in het eerste trimester extra aandacht vraagt

De eerste drie maanden van de zwangerschap, het eerste trimester, vormen een zeer kwetsbare fase. In deze periode worden namelijk alle organen, weefsels en het zenuwstelsel van je baby in een razendsnel tempo in aanleg gevormd. Dit ingewikkelde proces wordt ook wel celdifferentiatie genoemd.

Een sterk verhoogde lichaamstemperatuur in precies deze aanlegfase wordt in de wetenschap in verband gebracht met een licht verhoogde kans op aangeboren afwijkingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om een neuraalbuisdefect (zoals een open ruggetje) of afwijkingen aan het gezicht, zoals een gespleten lip. Dit klinkt misschien even schrikken, maar het is heel goed om te beseffen dat dit voornamelijk gaat over situaties waarin de lichaamstemperatuur voor langere tijd aanzienlijk is verhoogd, bijvoorbeeld bij een flinke koorts door ziekte.

Is de traditionele sauna dan wel veilig?

Nu je weet dat oververhitting een aandachtspunt is, vraag je je waarschijnlijk af of je de sauna beter helemaal kunt vermijden. Gelukkig is het antwoord geruststellend: een regulier saunabezoek tijdens de zwangerschap is in de meeste gevallen gewoon veilig.

Hoe we dit zo zeker weten? In Finland, het land waar een saunabezoek voor veel mensen een wekelijkse of zelfs dagelijkse gewoonte is, is hier veel en langdurig onderzoek naar gedaan. Uit deze prospectieve studies blijkt dat de kerntemperatuur van zwangere vrouwen tijdens een normaal saunabezoek maximaal oploopt tot 38,1 °C. Dit blijft dus ruim onder de kritieke grens van 38,9 °C. Omdat deze gevaarlijke temperatuur in de praktijk vrijwel nooit wordt bereikt in een normale sauna, is er geen verhoogd risico op afwijkingen aangetoond en hoef je een bezoek niet strikt af te raden.

Hoe zit het met de infraroodsauna?

Hoewel de traditionele, warme-lucht sauna veilig is, ligt dit voor de infraroodsauna net even anders. Een infraroodsauna werkt namelijk op een fundamenteel andere manier. Waar een gewone sauna puur de lucht in de ruimte verwarmt, maakt een infraroodsauna vaak gebruik van ‘far infrared rays’ (ook wel FIR genoemd). Dit is een specifieke vorm van warmtestraling die de energie direct overbrengt en tot wel vier centimeter diep in je weefsels kan doordringen. Hierdoor wordt je lichaam veel meer van binnenuit opgewarmd, wat vaak zorgt voor intenser zweten bij lagere temperaturen.

Omdat deze straling zo diep doordringt, is het voor wetenschappers momenteel nog onduidelijk in welke mate en hoe snel jouw interne lichaamstemperatuur hierdoor precies stijgt. Omdat we mogelijke schadelijke effecten van oververhitting door deze specifieke straling nog niet volledig kunnen uitsluiten, luidt het advies om tijdens je zwangerschap zeer terughoudend te zijn met infraroodsauna’s. Hetzelfde geldt voor warmtekussens die op basis van infrarood werken.

Andere warmtebronnen: hete baden en hot yoga

Naast de sauna kom je misschien ook andere warmtebronnen tegen. Let bijvoorbeeld op met hete baden of hot tubs (jacuzzi’s). Onderzoek toont aan dat langdurige blootstelling aan hete baden een iets groter risico met zich meebrengt dan de sauna, zeker bij herhaaldelijk gebruik in de eerste maanden van de zwangerschap. In een bad ben je omringd door warm water, waardoor je zweet niet goed kan verdampen en je lichaam zijn eigen warmte dus veel moeilijker kwijt kan.

Daarnaast is het verstandig om op te passen met intensief sporten in een sterk verwarmde ruimte, zoals ‘hot yoga’. Omdat je spieren door de lichamelijke inspanning zelf ook flink wat warmte produceren, kan je kerntemperatuur in combinatie met een warme, vochtige omgeving te hoog oplopen.

6 Handige tips voor veilig sauna gebruik tijdens de zwangerschap

Kies je ervoor om lekker naar de sauna te gaan? Met de volgende simpele aanpassingen zorg je ervoor dat het een ontspannen en veilige ervaring blijft voor jou en de baby in je buik.

• Begin er niet ineens mee: Als je voor je zwangerschap eigenlijk nooit naar de sauna ging, is het beter om er nu niet mee te starten. Jouw fysiologie is nog niet aangepast aan deze hitte, waardoor het risico op oververhitting groter is.
• Wees extra oplettend in het eerste trimester: Hoewel een saunabezoek veilig is bevonden, kiezen veel vrouwen ervoor om de hitte in de eerste twaalf weken voor de zekerheid te vermijden. Zo geef je je lichaam alle rust tijdens de belangrijkste aanlegfase van je kindje.
• Luister goed naar je eigen lichaam: Door de warmte en je veranderde bloedsomloop in de zwangerschap verwijden je bloedvaten zich nog verder, wat kan leiden tot een lagere bloeddruk. Hierdoor kun je sneller duizelig, zwak of misselijk worden. Voel je je niet prettig? Ga dan direct de cabine uit.
• Beperk de tijd en kies een lagere plek: Blijf niet te lang in de warmte (bijvoorbeeld maximaal 10 tot 15 minuten per keer). Ga bovendien liever op de onderste of middelste bank zitten, omdat de temperatuur daar een stuk lager is dan helemaal bovenin.
• Drink voldoende water: Zwanger of niet, in de sauna verlies je veel vocht. Omdat je in de zwangerschap sneller uitdroogt, is goed gehydrateerd blijven erg belangrijk. Zorg dat je voor, tijdens en na je saunabezoek voldoende water of lichte kruidenthee drinkt.
• Koel rustig af: Spring na je saunabeurt niet direct in een ijskoud dompelbad. Deze plotselinge temperatuurschok zorgt ervoor dat je bloedvaten razendsnel samentrekken, wat een flinke belasting is voor je bloedsomloop. Koel liever rustig af met lauwwarm water of door een wandelingetje in de frisse buitenlucht.

Samenvattend: geniet en ontspan met gezond verstand

Het is heel waardevol om tijdens je zwangerschap momenten van rust te pakken. Een ontspannen lichaam en geest dragen bij aan een positieve zwangerschapservaring. Zolang je goed naar je lichaam blijft luisteren, extreme hittebronnen zoals infraroodsauna’s en langdurige hete baden vermijdt, en je vochtbalans op peil houdt, kun je met een gerust hart genieten van de traditionele sauna. Gun jezelf die welverdiende ontspanning, vertrouw op je gezonde verstand en geniet van het moment.