Geavanceerd ultrageluidsonderzoek (GUO)

Wat is een GUO precies?

Een Geavanceerd Ultrageluidonderzoek (vaak ook Geavanceerd Echoscopisch Onderzoek genoemd) is een zeer gedetailleerde medische echo. Het onderzoek is volledig pijnloos en niet schadelijk voor jou of je ongeboren kind. Het doel van deze geavanceerde echo is om heel specifiek en gedetailleerd te kijken naar de lichamelijke (structurele) ontwikkeling en de organen van je baby.

Waar een standaard echo vaak wordt uitgevoerd in een verloskundigenpraktijk of een regulier echocentrum, vindt een GUO altijd plaats in een speciaal Centrum voor Prenatale Diagnostiek. Dit is vrijwel altijd een academisch ziekenhuis (Universitair Medisch Centrum) of een daaraan verbonden, gespecialiseerd centrum. De artsen en echoscopisten die dit onderzoek uitvoeren, hebben een specifieke medische expertise en werken met de meest geavanceerde echoapparatuur die beschikbaar is.

Twee soorten: de GUO type 1 en GUO type 2

In de medische wereld wordt er onderscheid gemaakt tussen twee soorten GUO’s. Het verschil zit hem niet zozeer in de apparatuur die wordt gebruikt, maar in het moment waarop de medische reden (de indicatie) voor het onderzoek ontstaat.

GUO Type 1: Vooraf een verhoogd risico

Soms is er al vóór of heel vroeg in de zwangerschap bekend dat er een iets hogere kans is op een kindje met een aangeboren afwijking. In dat geval spreken we van een GUO type 1. Je krijgt deze verwijzing bijvoorbeeld in de volgende situaties:

• Erfelijkheid: Jij of je partner heeft zélf een aangeboren lichamelijke afwijking (zoals een open ruggetje of een schisis/hazenlip) in de eerste graad, of jullie hebben eerder een kindje gekregen met een dergelijke afwijking. Zelfs als er in jullie families twee tweedegraads familieleden met een vergelijkbare afwijking zijn, is dit een reden voor dit uitgebreide onderzoek.
• Gezondheid van de moeder: Als je lijdt aan bepaalde ziekten, zoals insulineafhankelijke diabetes mellitus (suikerziekte) of epilepsie.
• Medicatie en blootstelling: Het gebruik van specifieke medicijnen die de ontwikkeling van de baby kunnen beïnvloeden (teratogene medicijnen genoemd), of als je in de afgelopen vijf jaar bent blootgesteld aan chemotherapie of radiotherapie. Ook eerdere blootstelling aan een hoge dosis straling is een reden voor een verwijzing.
• Meerlingzwangerschap: Bij een zogenoemde monochoriale gemelli zwangerschap. Dit is de medische term voor een eeneiige tweeling waarbij de baby’s samen één moederkoek (placenta) delen.
• Antistoffen: Als er in jouw bloed specifieke antistoffen zijn gevonden (zoals schildklierantistoffen of ssA/ssB-antistoffen) die bijvoorbeeld de kans op een afwijkend hartritme bij de baby kunnen verhogen.

GUO Type 2: Een onverwachte bevinding tijdens de zwangerschap

Een GUO type 2 wordt aangevraagd wanneer er tijdens je huidige zwangerschap plotseling een medische reden ontstaat om verder te kijken. Dit gebeurt vaak naar aanleiding van de 13-wekenecho (ETSEO) of de 20-wekenecho (TTSEO). Je krijgt een verwijzing voor een GUO 2 bij:

• Een direct vermoeden van een afwijking: Als de echoscopist tijdens een reguliere echo denkt een lichamelijke afwijking bij de baby te zien, zoals een hartafwijking of een open schedeltje.
• Sonomarkers (ook wel softmarkers genoemd): Dit is een belangrijke groep. Sonomarkers zijn kleine echoscopische bijzonderheden die op zichzelf onschuldig kunnen zijn en ook bij volkomen gezonde baby’s voorkomen. Ze verhogen echter heel licht de kans op een onderliggende afwijking. Voorbeelden hiervan zijn pyelectasie (een iets vergroot nierbekken), echogene darmen (darmen die op de echo lichter kleuren dan normaal), of wanneer de navelstreng maar twee in plaats van de normale drie bloedvaten bevat. Bij meerdere sonomarkers, of enkele specifieke, word je doorverwezen voor een GUO 2 om dit goed te laten nakijken.
• Groei of vruchtwater: Een heel klein buikje of hoofdje bij de baby (ernstige foetale groeirestrictie), oligohydramnion (te weinig vruchtwater) of juist polyhydramnion (te veel vruchtwater).
• Beeldvorming lukt niet: Soms ligt de baby steevast in een onmogelijke positie of is er sprake van overgewicht bij de moeder, waardoor de reguliere apparatuur niet ver genoeg ‘door de buik’ kan kijken. Als de echo na herhaling nog steeds incompleet is, stuurt men je door naar het ziekenhuis waar de apparatuur sterker is.

Wat is het verschil met de reguliere 20-wekenecho?

Het is logisch dat je je afvraagt waarom de ‘gewone’ 20-wekenecho (het Structureel Echoscopisch Onderzoek, oftewel SEO) niet voldoende is. Het SEO is een bevolkingsonderzoek dat aan alle zwangere vrouwen wordt aangeboden, in principe vrouwen zónder op voorhand verhoogd medisch risico. Het doel is hier om te screenen: kijken of de anatomie er in grote lijnen normaal uitziet.

Een GUO gaat een flinke stap verder. Het is geen algemene screening, maar een specifiek diagnostisch onderzoek. De echoscopist of gynaecoloog in het academisch ziekenhuis zoomt gedetailleerd in op de organen en structuren waar twijfel over is. Terwijl een SEO bedoeld is om eventuele problemen te signaleren, is het GUO bedoeld om definitief duidelijkheid te geven en een medische diagnose te stellen of juist te ontkrachten. Mocht je op voorhand al een medische indicatie hebben voor een GUO 1, dan vervangt dit overigens jouw reguliere 20-wekenecho; je krijgt ze dus niet allebei.

Hoe verloopt het onderzoek?

Voor jou als zwangere voelt een GUO grotendeels hetzelfde als een gewone echo. Je ligt op een onderzoeksbank, je buik wordt ontbloot en de arts brengt warme gel aan. Vervolgens wordt met een transducer (de echo-kop) over je buik bewogen.

Tijdens het onderzoek loopt de arts systematisch alle structuren van de baby na. Er wordt gekeken naar:

• Het hoofd en de hersenen: Vorm van de schedel, de kleine hersenen en het vocht in de hersenkamers.
• Het gezicht: De lip, de kaak en de ogen, mede om een schisis (hazenlip) uit te sluiten.
• De wervelkolom: Om te controleren of de rug over de hele lengte mooi gesloten is.
• De borstkas en het hart: De longen, de vier hartkamers, de hartkleppen en de grote bloedvaten.
• De buik en de organen: De maagvulling, het darmpakket, de nieren, de blaas en de navelstreng.
• De ledematen: De armpjes, beentjes, en de stand van handen en voeten.

Omdat de arts heel zorgvuldig en gedetailleerd kijkt, duurt een GUO vaak langer dan een reguliere echo, houd rekening met zo’n 30 tot 45 minuten. In sommige gevallen kan het zijn dat de arts via de buikwand niet alles scherp genoeg in beeld krijgt. Er kan dan worden voorgesteld om een stukje van het onderzoek vaginaal (via de schede) te doen. De echo-kop komt dan veel dichter bij de baarmoeder, wat een veel duidelijker beeld op kan leveren, bijvoorbeeld van de lagere delen van de baby of de ligging van de moederkoek.