Paracetamol tijdens de zwangerschap: is het veilig en wat doet het in je lichaam?

Wat doet paracetamol in je lichaam als je zwanger bent?

Tijdens een zwangerschap verandert de fysiologie van je lichaam. Niet alleen groeit je baarmoeder, ook de werking van je organen past zich aan. Je lever speelt hierbij een grote rol. Tijdens de zwangerschap zijn bepaalde enzymen in de lever actiever dan normaal. Dit zorgt ervoor dat je lichaam paracetamol sneller afbreekt en afvoert dan wanneer je niet zwanger bent.

De reden dat paracetamol als veilige keuze wordt gezien, heeft te maken met de werking van de stof. In tegenstelling tot bloedverdunners (zoals aspirine) heeft paracetamol geen invloed op de bloedstolling. Het maakt je bloed niet dunner en vergroot de kans op bloedingen niet. Dit is een belangrijk veiligheidsaspect voor jou en de baby, zeker richting de bevalling. Daarnaast is paracetamol in normale doseringen niet toxisch (giftig) voor de foetus. Het middel kan effectief pijn stillen en koorts verlagen zonder de ontwikkeling van het kindje te verstoren.

Wanneer is het verstandig om het te gebruiken?

Het advies van artsen, verloskundigen en apothekers is dan ook duidelijk: paracetamol is de eerste keus bij pijnstilling tijdens de zwangerschap. Wel geldt hierbij altijd het advies: gebruik het met beleid. Dit houdt in:

1. Gebruik het alleen als het echt nodig is.
2. Kies de laagst mogelijke dosering die effect heeft.
3. Gebruik het zo kort mogelijk.

Soms zijn zwangere vrouwen geneigd om pijn of koorts te ‘verbijten’ omdat ze bang zijn medicatie te nemen. Hoewel voorzichtigheid goed is, is rondlopen met ernstige klachten niet altijd in het belang van de zwangerschap. Ernstige pijn veroorzaakt stress in het lichaam, wat nadelig kan zijn. Daarnaast brengt aanhoudende, hoge koorts risico’s met zich mee. Langdurige koorts wordt in verband gebracht met een verhoogde kans op bepaalde aangeboren afwijkingen. In zulke situaties is het medicinaal verlagen van de koorts veiliger dan de koorts zijn gang laten gaan.

Waarom geen ibuprofen of aspirine?

Er is een duidelijke reden waarom paracetamol de voorkeur heeft boven andere pijnstillers. Alternatieven brengen namelijk specifieke risico’s met zich mee:

• NSAID’s (o.a. Ibuprofen, Naproxen, Diclofenac): Deze middelen worden sterk afgeraden, met name in de tweede helft van de zwangerschap. Ze kunnen de nierfunctie van de baby beïnvloeden, wat kan leiden tot een tekort aan vruchtwater. Ook kunnen ze leiden tot het voortijdig sluiten van een belangrijk bloedvat bij het hart van de baby (de ductus arteriosus).
• Aspirine: Zoals eerder genoemd beïnvloedt dit de bloedstolling, wat risico’s op bloedingen met zich meebrengt.

Vanwege deze risico’s blijft paracetamol de enige pijnstiller die je (bij incidenteel gebruik) zonder recept veilig kunt gebruiken.

Discussie in de media en wetenschap

Misschien heb je in het nieuws berichten voorbij zien komen over een mogelijk verband tussen paracetamolgebruik en gedragsproblemen (zoals ADHD) bij kinderen. Deze berichten komen voort uit wetenschappelijke studies en hebben in 2021 geleid tot discussie.

Nederlandse instanties, waaronder het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en de beroepsorganisatie van verloskundigen (KNOV), hebben deze onderzoeken nauwkeurig geanalyseerd. Hun conclusie is dat er onvoldoende bewijs is om de richtlijnen aan te passen. Het probleem bij dergelijke onderzoeken is dat het lastig is om oorzaak en gevolg te scheiden. Vrouwen die tijdens hun zwangerschap veel paracetamol slikken, hebben vaak ook vaker last van pijn, koorts, ontstekingen of stress. Het is daardoor niet vast te stellen of eventuele latere problemen bij het kind worden veroorzaakt door de paracetamol, of door de aandoening waarvoor de moeder het middel nam. Het standpunt blijft daarom ongewijzigd: bij incidenteel gebruik wegen de voordelen (pijnstilling, koortsverlaging) zwaarder dan de theoretische risico’s.

Conclusie en praktisch advies

Je kunt paracetamol veilig gebruiken als je je niet goed voelt, zolang je je aan de dosering houdt. Heb je lichte klachten? Probeer dan eerst of niet-medicinaal oplossingen werken, zoals rust nemen, voldoende water drinken of een warme douche. 

Heb je echter te maken met echte pijn of koorts, dan is paracetamol het aangewezen middel. Blijf je twijfelen, houden de klachten lang aan of helpt de paracetamol niet voldoende? Overleg dan altijd met je verloskundige of huisarts. Zij kunnen je situatie specifiek beoordelen en je voorzien van passend advies.