Garnalen tijdens de zwangerschap

Waarom worden garnalen afgeraden?

Ondanks dat garnalen vroeger vaak als veilig werden beschouwd mits ze goed verhit waren, is het huidige advies om ze tijdens de zwangerschap helemaal te vermijden. Dit heeft niet zozeer te maken met bacteriën zoals de listeria-bacterie, maar met de aanwezigheid van schadelijke stoffen uit het milieu. Garnalen kunnen namelijk verhoogde gehaltes aan zware metalen zoals kwik, maar ook dioxine en PFAS bevatten.

Deze stoffen hopen zich op in het weefsel van de garnaal. Voor een volwassene is een kleine hoeveelheid meestal geen probleem, maar voor een ongeboren baby ligt dat anders. Omdat je baby volop in ontwikkeling is, is hij extra gevoelig voor deze chemische belastingen. Uit voorzorg staan garnalen daarom in hetzelfde rijtje als andere vissoorten die je nu beter kunt mijden, zoals tonijn, makreel, paling en krab.

Wat als je per ongeluk al garnalen hebt gegeten?

Heb je onlangs nog genoten van een garnalencocktail of een toastje met garnalen voordat je dit wist? Geen paniek. Een eenmalige kleine hoeveelheid is niet direct schadelijk voor je kindje. De risico’s nemen pas toe als je regelmatig vervuilde vis of schaal- en schelpdieren eet. Het is simpelweg een advies uit voorzorg: laat ze vanaf nu staan en kies voor een veiliger alternatief.

De risico’s van PFAS en kwik

Het vermijden van bepaalde vissoorten doen we om de blootstelling aan PFAS en kwik te minimaliseren. Maar wat doen deze stoffen eigenlijk?

• Kwik: Dit is een zwaar metaal dat in grote hoeveelheden invloed kan hebben op de ontwikkeling van de baby.
• PFAS: Dit zijn chemische stoffen (poly- en perfluoralkylstoffen) die door de mens zijn gemaakt. Hoewel er nog veel onderzoek naar wordt gedaan, is bekend dat ze in je lichaam achterblijven. Omdat we de effecten op een ongeboren baby nog niet volledig kunnen overzien, adviseert het Voedingscentrum om ze zoveel mogelijk te vermijden.

Welke vis is wél veilig en gezond?

Hoewel garnalen op de ‘nee-lijst’ staan, is het juist heel gezond om andere vissoorten te eten. Vis bevat namelijk belangrijke bouwstoffen voor de ontwikkeling van de hersenen van je baby. Het advies is om twee keer per week vis te eten: één keer een portie vette vis en één keer een portie magere vis.

Vette vis (tot 2 keer per week)

Kies bij voorkeur voor gekweekte vissen (aquacultuur), omdat deze vaak minder vervuild zijn dan wilde vis. Goede opties zijn:

• Zalm en forel (gekweekt).
• Haring (let op: uitsluitend verhit, dus liever niet de rauwe ‘Hollandse Nieuwe’)

Belangrijk: Verhit gerookte zalm uit de koeling altijd goed door en door (tot boven de 75 °C) om eventuele ziekmakers te doden.

Magere vis (tot 2 keer per week)

Veilige magere soorten zijn onder andere:

• Schol, tong, schelvis, wijting en schar.
• Tilapia en pangasius (mits gekweekt).
• Kabeljauw en koolvis (maximaal één keer per twee weken).

Supplementen als alternatief

Vind je het lastig om twee keer per week vis te eten, of houd je er simpelweg niet van? Dan zijn supplementen een uitstekende oplossing. Het gaat vooral om de omega-3 vetzuren, specifiek DHA. Naast vis zijn er natuurlijk nog meer belangrijke vitamines waar je op kunt letten tijdens je zwangerschap.

Kies voor een supplement met 250 tot 450 mg DHA per dag. Er zijn ook plantaardige algensupplementen beschikbaar die dezelfde voordelen bieden. Let daarnaast op je jodiuminname; als je geen vis eet, kun je dit aanvullen via zuivel, brood of een speciaal jodiumsupplement voor zwangeren.

Samenvattend: hoewel garnalen momenteel worden afgeraden vanwege milieuvervuiling, zijn er gelukkig genoeg andere vissen en supplementen die jou en je baby de nodige bouwstoffen geven. Het belangrijkste is dat je gevarieerd eet en vis altijd goed verhit.

Twijfel je in de supermarkt of in een restaurant of een specifiek product veilig is? De ZwangerHap app van het Voedingscentrum is een ontzettend handig hulpmiddel. Je kunt hiermee eenvoudig producten scannen of opzoeken, zodat je direct weet of het past in je zwangerschapsdieet. Zo kun je met een gerust hart en vol vertrouwen blijven genieten van je maaltijden.