Waarom moet je zo vaak plassen?
Tijdens de zwangerschap is vaker plassen heel normaal en dat heeft alles te maken met de slimme aanpassingen van je lichaam. Medisch noemen we dit pollakisurie, en het komt bij ongeveer 80% van de zwangere vrouwen voor.
Al vroeg in het eerste trimester kun je merken dat je vaker aandrang hebt. Dat ligt dan meestal nog niet aan de grootte van de baarmoeder, maar aan je hormonen. Door de stijging van hCG en oestrogeen neemt het totale bloed- en plasmavolume in je lichaam toe. Tegelijk zorgt progesteron ervoor dat de bloedvaten en de urinewegen meer ontspannen. Je nieren worden daardoor beter doorbloed, de nierfunctie neemt toe en je filtert sneller en meer urine. Het gevolg is simpel: je blaas vult zich sneller en je moet vaker plassen.
In het tweede en derde trimester komt de oorzaak ergens anders vandaan. Je groeiende baarmoeder komt steeds dichter tegen je blaas aan te liggen en richting het einde van de zwangerschap drukt ook het indalende hoofdje van de baby mee. Daardoor is er minder ruimte om urine op te slaan. Het resultaat is dat je vaker moet plassen, soms tot vlak voor je uitgerekende datum.
Waarom moet je er ’s nachts zo vaak uit?
Naast het vaker plassen overdag, merk je bij veel zwangerschappen dat juist de nachten onrustiger worden. Zodra je gaat liggen, lijkt je blaas ineens geen pauze meer te kennen. Dat nachtelijk plassen, nycturie, is vervelend, maar past bij de manier waarop je lichaam met vocht omgaat tijdens de zwangerschap.
Overdag houdt je lichaam onder invloed van progesteron en de toegenomen druk van de baarmoeder extra vocht vast, vooral in je benen en enkels. Door de zwaartekracht en de verminderde terugstroom via de bloedvaten blijft dit vocht daar gemakkelijker ‘staan’.
Wanneer je ’s avonds gaat liggen, valt die druk weg en kan het vastgehouden vocht weer terugstromen naar je hart en nieren. Door de verhoogde nierdoorbloeding en de nog steeds actieve hormonale invloed van oestrogeen en progesteron gaan je nieren dit extra vocht en natrium verwerken en uitscheiden. Het gevolg is dat je ’s nachts meer urine aanmaakt, je blaas zich sneller vult en je vaker wakker wordt met aandrang.
Veranderingen in je lichaam
Al deze momenten van vaker plassen, overdag én ’s nachts, hangen samen met de manier waarop je urinewegstelsel zich aanpast aan de zwangerschap. Je lichaam draait tijdelijk op een hogere stand om niet alleen jouw afvalstoffen, maar ook die van je baby af te voeren. Je nieren worden daarbij zelfs iets groter en krijgen ongeveer 30% meer bloed te verwerken, waardoor ze extra efficiënt werken.
Tegelijk speelt progesteron opnieuw een belangrijke rol. Dit hormoon zorgt ervoor dat spieren en glad spierweefsel ontspannen. Dat is belangrijk richting de bevalling, maar het heeft ook effect op je blaas en urineleiders. De blaaswand wordt wat slapper en de spierspanning neemt af. In theorie zou je blaas daardoor meer kunnen bevatten, maar in de praktijk wordt die ruimte steeds verder beperkt door de groeiende baarmoeder.
Door die verminderde spierspanning en de voortdurende druk van de baarmoeder op de bekkenbodem, krijgen veel zwangere vrouwen te maken met ongewild urineverlies. Ongeveer 30 tot 50% ervaart in meer of mindere mate stressincontinentie: een paar druppels urine verliezen bij niezen, lachen, hoesten of tillen. Dat kan vervelend of ongemakkelijk voelen, maar ook dit is een veelvoorkomend gevolg van de hormonale en lichamelijke veranderingen tijdens de zwangerschap.
Wanneer moet je even opletten?
Hoewel vaker plassen meestal gewoon bij de zwangerschap hoort, is het goed om alert te zijn op een blaasontsteking (urineweginfectie). Tijdens de zwangerschap kunnen de symptomen van een blaasontsteking anders zijn dan je misschien gewend bent. Sommige vrouwen hebben bijvoorbeeld geen pijn of branderig gevoel bij het plassen, terwijl er wel een infectie aanwezig is (asymptomatische bacteriurie). Andere mogelijke signalen zijn troebele of bloedige urine, lichte onderbuik- of flankpijn, of subtiele klachten zoals vermoeidheid, lichte koorts of een algemeen ongemakkelijk gevoel. Daarom is het extra belangrijk om bij twijfel altijd contact op te nemen met je huisarts of verloskundige voor een urineonderzoek.
Wat kun je eraan doen?
Helaas kun je de aandrang om te plassen tijdens de zwangerschap niet helemaal wegnemen, maar er zijn wel manieren om het iets makkelijker en comfortabeler te maken. Een goede start is hydratie overdag: zorg dat je voldoende drinkt, zo’n 1,5 tot 2 liter per dag, zodat je lichaam en nieren goed kunnen functioneren en afvalstoffen goed worden afgevoerd. Probeer daarentegen je vochtinname in de avond iets te beperken; dit kan helpen om nachtelijk plassen te verminderen. Daarnaast kan het helpen om ’s avonds even met je benen omhoog te zitten. Zo kan het vocht dat zich overdag in je benen en enkels heeft opgehoopt alvast terugstromen naar je hart en nieren, waardoor je blaas ’s nachts minder snel vol raakt.
Let ook op dranken met cafeïne, zoals koffie, zwarte thee of cola. Deze werken vochtafdrijvend en kunnen de aandrang verergeren, dus het kan helpen om deze te beperken of later op de dag te vermijden. Verder is het verstandig om direct naar het toilet te gaan zodra je aandrang voelt; het uitstellen kan de druk op je blaas en bekkenbodem verhogen en het ongemak versterken.
Wat je ook nog kunt doen is het trainen van je bekkenbodemspieren met Kegel-oefeningen. Deze oefeningen versterken de sluitspier van de blaas en de ondersteunende spieren van je bekkenbodem. Ze helpen niet alleen om ongewild urineverlies (stressincontinentie) te voorkomen of verminderen, maar kunnen ook de controle over je blaas verbeteren naarmate de zwangerschap vordert.
Tot slot kun je letten op hygiëne en het doorspoelen van de urinewegen door regelmatig te plassen en goed af te vegen, omdat dit helpt om de kans op een blaasonsteking te verkleinen. Kleine aanpassingen in je dagelijkse routine kunnen zo een groot verschil maken in hoe comfortabel je deze normale, maar soms vervelende zwangerschapsverschijnselen ervaart.
Vaak plassen hoort er helaas bij
Vaak plassen tijdens de zwangerschap kan vervelend zijn en je nachtrust flink verstoren, maar het is ook een teken dat je lichaam precies doet wat het moet doen: hard werken om jou en je baby gezond te houden. Het is een normaal onderdeel van de zwangerschap en laat zien hoe actief je lichaam zich aanpast aan de veranderingen. Gelukkig verdwijnen deze klachten meestal vanzelf na de bevalling, waardoor je blaas weer normaal kan functioneren en je nachten weer rustiger worden.
Bronnen:
- Widmaier, E. P., Raff, H., & Strang, K. T. (2023). Vander’s human physiology: The mechanisms of body function (16th international student ed., eBook). McGraw-Hill Education.
- Bakker, R., & van der Hulst, L. (2025). Praktische verloskunde (5e herz. druk). Bohn Stafleu van Loghum.
- Blackburn, S. T. (2023). Maternal, fetal, & neonatal physiology: A clinical perspective (6th ed.). Elsevier.
- Mayes, L. L. (2020). Mayes’ midwifery (16th ed.). Elsevier.
