Wat is een TENS-apparaat precies?
De afkorting TENS staat voor Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie. Dat klinkt ingewikkeld, maar de vertaling is vrij simpel: ’transcutaan’ betekent ‘door de huid heen’, en ‘neuro stimulatie’ staat voor het prikkelen van de zenuwen.
Het apparaatje zelf is klein, vaak niet groter dan een mobiele telefoon. Het is verbonden met vier draden die uitkomen bij zelfklevende pads (elektroden). Deze plak je op je rug. Via de pads worden milde elektrische impulsen door de huid naar je zenuwen gestuurd. Je bedient het apparaatje zelf met een handbediening, waardoor je de intensiteit van de stroompjes kunt aanpassen aan de kracht van de weeën.
Hoe beïnvloedt TENS de aanmaak van endorfines en pijnoverdracht?
Om te begrijpen waarom dit kleine apparaatje effectief is, moeten we kijken naar hoe ons zenuwstelsel werkt. TENS werkt eigenlijk op twee verschillende manieren in je lichaam:
1. De poorttheorie (Gate Control Theory)
Stel je zenuwstelsel voor als een weg waarover pijnsignalen naar je hersenen reizen. Je hersenen kunnen maar een beperkte hoeveelheid informatie tegelijk verwerken. De zachte, tintelende stroomstootjes van de TENS reizen sneller naar de hersenen dan de pijnsignalen van een wee. Hierdoor wordt de ‘poort’ in je ruggenmerg bezet door de signalen van het apparaat, waardoor de pijnprikkels minder goed doorkomen. Je fopt je brein dus eigenlijk een beetje.
2. Stimulatie van endorfines
Naast het blokkeren van signalen, stimuleert de TENS de aanmaak van endorfines. Dit zijn lichaamseigen stoffen die een pijnstillende werking hebben. Je kunt ze zien als je eigen natuurlijke morfine. Doordat de TENS al vroeg in de bevalling de aanmaak hiervan bevordert, bouw je een natuurlijke spiegel op in je bloed, waardoor je de pijn gedurende de hele bevalling beter kunt opvangen.
Wanneer moet je precies beginnen met het TENS-apparaat?
Een veelgestelde vraag is het ideale startmoment. Het antwoord is simpel: zo vroeg mogelijk.
Zodra de weeën regelmatig worden en je merkt dat je je echt op de ademhaling moet gaan concentreren, is het tijd om de pads op je rug te plakken. Het duurt namelijk ongeveer 30 tot 40 minuten voordat je lichaam voldoende extra endorfines heeft aangemaakt om het effect optimaal te benutten. Wacht je tot de weeën al in volle gang zijn, dan loop je achter de feiten aan en ervaar je minder profijt van de pijnstilling.
Hoe gebruik je een TENS-apparaat in de praktijk?
Het gebruik is ontworpen om zo makkelijk mogelijk te zijn, zodat je er tijdens de bevalling niet te veel over na hoeft te denken. De meeste apparaten specifiek voor de geboorte werken als volgt:
- Plaatsing: Je plakt twee pads aan weerszijden van je ruggengraat, net onder de bh-lijn. De andere twee plak je lager, op de hoogte van je stuitje.
- Basisfase: Tussen de weeën door staat het apparaat op een lage stand. Je voelt een licht gekriebel of getintel.
- De ‘Boost’-knop: Zodra je een wee voelt opkomen, druk je op de boost-knop. Het apparaat schakelt direct over naar een intensere impuls die helpt de piek van de wee op te vangen.
- Ontspanning: Is de wee voorbij? Dan schakel je weer terug naar de ruststand.
Je behoudt hierdoor de volledige controle. Jij bent degene die bepaalt wanneer de stimulatie omhoog gaat, wat een gevoel van autonomie geeft in een proces dat soms overweldigend kan voelen. Dit kan ook helpen bij het verstrijken van de baarmoedermond omdat je beter kunt ontspannen.
De voordelen van een TENS-apparaat
Waarom kiezen steeds meer vrouwen voor deze methode van pijnbestrijding? Er zijn verschillende voordelen waardoor vrouwen enthousiast zijn over de TENS.
- Geen medicatie: Er komen geen chemische stoffen in je bloedbaan of bij je baby terecht.
- Thuisgebruik: Je kunt de TENS al thuis gebruiken, terwijl veel andere vormen van pijnstilling alleen in het ziekenhuis beschikbaar zijn.
- Mobiliteit: Je kunt blijven rondlopen en verschillende bevalhoudingen aannemen. Je zit niet vast aan een bed.
- Regie: De mogelijkheid om zelf op die knop te drukken geeft veel vrouwen een mentaal steuntje in de rug.
- Geen sufheid: In tegenstelling tot bijvoorbeeld een ruggenprik blijf je volledig alert en helder.
Zijn er ook nadelen aan de TENS?
Hoewel het een veilig hulpmiddel is, zijn er een paar kanttekeningen. Sommige vrouwen vinden het getintel op de rug juist irritant in plaats van verlichtend. Het kan je afleiden uit je ‘bevalbubbel’ als je niet van elektrische prikkels houdt.
Daarnaast is het belangrijk om te weten dat het apparaat de pijn niet volledig wegneemt zoals een ruggenprik dat kan doen. Het maakt de pijn draaglijker, maar je blijft de weeën voelen. Ook kan het apparaat storen op de apparatuur waarmee de hartslag van de baby wordt gemeten, hoewel moderne ziekenhuisapparatuur hier steeds beter tegen bestand is.
Heeft een TENS-apparaat bijwerkingen?
Voor zover bekend zijn er geen schadelijke bijwerkingen voor de moeder of de baby. Sommige vrouwen krijgen een lichte huidirritatie op de plek waar de pads hebben gezeten, maar dit trekt meestal snel weg. Gebruik de TENS niet als je een pacemaker hebt of lijdt aan epilepsie.
Water en elektriciteit: de TENS onder de douche of in bad
Dit is een belangrijk punt voor de planning van je bevalling. Je mag het TENS-apparaat absoluut niet onder de douche of in bad gebruiken. Elektriciteit en water gaan niet samen; dit is gevaarlijk voor jezelf en maakt het apparaat kapot.
Je kunt de TENS zeker combineren met een badbevalling, maar niet tegelijkertijd. Veel vrouwen gebruiken de TENS tijdens de ontsluitingsfase. Zodra ze het bad in willen gaan, moeten de pads van de rug worden gehaald en het apparaat worden afgekoppeld. Je kunt dus wisselen tussen methodes, maar je moet altijd droog zijn wanneer je het apparaat bedient.
Gebruik bij een inleiding
Mag je de TENS gebruiken bij een inleiding in het ziekenhuis? Ja, dat mag zeker. Een inleiding kan soms zorgen voor een snelle opeenvolging van weeën. De TENS kan dan een fijne manier zijn om de eerste uren door te komen voordat je eventueel overstapt op andere pijnstilling. Overleg dit altijd even met de verpleegkundige of verloskundige.
Waar kun je een TENS-apparaat verkrijgen?
Nu je weet wat de voordelen zijn, vraag je je waarschijnlijk af hoe je zo’n apparaatje in huis haalt. Er zijn drie gangbare wegen. Veel vrouwen kiezen ervoor om een TENS-apparaat te huren, vaak via de zorgverzekeraar of gespecialiseerde webshops. Dit is een duurzame optie: je huurt het pakket rond de 37e week van je zwangerschap en stuurt het na de kraamweek weer terug. Wil je de regie volledig in eigen hand houden of ben je van plan het apparaat bij een volgende zwangerschap weer te gebruiken? Dan kun je er natuurlijk ook zelf een kopen.
Hoewel sommige verloskundigenpraktijken een aantal leen-exemplaren hebben, is dit zeker niet standaard. Heb je de wens om een TENS te gebruiken, overleg dan even met je verloskundigenpraktijk of ze deze aanbieden. Hetzelfde geldt voor het ziekenhuis; sommige ziekenhuizen bieden ze aan op de verloskamers, maar je bent dan afhankelijk van de beschikbaarheid op dat moment. Kijk ook even goed naar je polisvoorwaarden: bij veel aanvullende verzekeringen wordt de huur of aanschaf van een officieel geboorte-TENS-apparaat volledig vergoed.
Samenvatting en afweging
Het TENS-apparaat is een nuchtere, effectieve en veilige methode om de scherpe randjes van de bevallingspijn af te halen. Door de combinatie van het blokkeren van pijnsignalen en het boosten van je eigen hormonen, biedt het ondersteuning zonder dat er medicatie aan te pas komt.
Het is logisch als je nog twijfelt of dit bij je past. Iedere bevalling is uniek. De TENS is geen ‘wondermiddel’ dat alle pijn laat verdwijnen, maar het is wel een krachtig instrument dat je kan helpen om met meer vertrouwen en rust de geboorte van je kindje tegemoet te zien. Vergeet ook niet om alvast na te denken over de periode na de geboorte, zoals het belang van huid-op-huid contact en het eerste gouden uur met je baby.
Bronnen:
-
De Jonge, A., Verhoeven, C., & Van Dillen, J. (2025). Praktische verloskunde. Bohn Stafleu van Loghum.
-
Johnson, M. I. (2014). Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation (TENS): Research to support clinical practice. Oxford University Press.
-
Johnson, M. I., Paley, C. A., Howe, T. E., & Sluka, K. A. (2015). Transcutaneous electrical nerve stimulation for acute pain. Cochrane Database of Systematic Reviews, (6), CD006142. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006142.pub3
-
Melzack, R., & Wall, P. (1996). The challenge of pain. Penguin.
-
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2022). Intrapartum care for healthy women and babies (Clinical guideline CG190). https://www.nice.org.uk/guidance/cg190
Our Fact Checking Process
Onze kwaliteitsbelofte
Wij hechten veel waarde aan de nauwkeurigheid en integriteit van onze content. Om deze hoge standaard te waarborgen, werken we volgens de volgende principes:
-
Expert Review: Alle artikelen worden zorgvuldig gecontroleerd door experts binnen het vakgebied.
-
Betrouwbare Bronnen: Onze informatie is gebaseerd op geloofwaardige en actuele medische bronnen. Hierbij maken we primair gebruik van de geadviseerde literatuur voor de opleiding tot verloskundige, aangevuld met de meest recente medische richtlijnen.
-
Transparantie: We hanteren een heldere bronvermelding en zijn open over eventuele belangenverstrengelingen.
