De Apgar score: de allereerste test van je pasgeboren baby uitgelegd

Wat is de Apgar score precies?

De Apgar-score is een test die wereldwijd wordt gebruikt om de conditie van een pasgeborene direct na de geboorte te beoordelen. De methode is al best oud; hij werd in 1953 ontwikkeld door de Amerikaanse anesthesioloog Virginia Apgar.

Het doel van deze controle is eigenlijk heel simpel. In de baarmoeder kreeg je baby zuurstof via de navelstreng en dobberde hij of zij lekker in het vruchtwater. Na de geboorte moet het lichaampje het ineens zelf doen: de longen moeten openvouwen, het hartje moet anders gaan pompen en de temperatuur moet geregeld worden. De Apgar-score is een snelle manier voor zorgverleners om te controleren: “Lukt dit allemaal goed, of heeft je baby een beetje hulp nodig?”

De 5 onderdelen van de test

De score is opgebouwd uit vijf specifieke kenmerken. De letters van de naam APGAR worden vaak gebruikt als ezelsbruggetje: Appearance (Kleur), Pulse (Hartslag), Grimace (Reflex), Activity (Spiertonus) en Respiration (Ademhaling).

Hieronder zie je precies waar de zorgverleners naar kijken en hoe de punten worden verdeeld:

Belangrijke notitie over de huidskleur

Bij het beoordelen van de huidskleur is er een belangrijk aandachtspunt. De oorspronkelijke test richtte zich vooral op witte baby’s. Bij baby’s van kleur is het beoordelen van blauwheid of bleekheid op de huid zelf minder betrouwbaar.

Een ervaren verloskundige of arts kijkt daarom bij deze kindjes naar andere plekken. Zij checken de kleur van de slijmvliezen in de mond, het tandvlees, de tong en de handpalmen en voetzolen. Zo wordt ook bij baby’s met meer pigment de doorbloeding nauwkeurig beoordeeld.

Wanneer wordt de score bepaald?

Je hoeft niet bang te zijn dat de arts uitgebreid met een rekenmachine aan je bed staat terwijl jij je baby wil vasthouden. Het beoordelen gaat razendsnel, vaak terwijl de baby wordt afgedroogd of bij jou op de borst ligt.

De Apgar score wordt standaard op twee momenten gemeten:

1. Na 1 minuut: Direct na de geboorte, om de eerste reactie te zien.
2. Na 5 minuten: Om te kijken of de baby goed herstelt van de bevalling.

Soms wordt er na 10 minuten nog een keer gescoord, vooral als de eerdere scores wat lager waren.

Ben je in bad bevallen? Dan start de klok pas op het moment dat je kindje met het hoofdje boven water komt en contact maakt met de lucht.

Wat zegt het cijfer? De uitslag begrijpen

De verloskundige telt de punten van de vijf onderdelen bij elkaar op. Maar wat betekent dat getal nu eigenlijk?

Een score van 8 tot 10: Een goede start

De meeste baby’s hebben na 5 minuten een score tussen de 8 en de 10. Dit betekent dat je kindje in goede conditie is en de bevalling prima heeft doorstaan.

Grappig weetje: een perfecte 10 wordt bijna nooit gegeven bij de eerste meting. Dit komt doordat bijna alle pasgeboren baby’s blauwe handjes en voetjes hebben. Dit noemen we acrocyanose. Dit is volkomen normaal en mag zelfs tot 48 uur na de geboorte duren. Een 9 is dus eigenlijk een perfecte score!

Een score lager dan 7: Even extra opletten

Als de score na 5 minuten lager is dan 7, noemen we dat ‘suboptimaal’. Dit betekent niet meteen dat er iets ernstigs aan de hand is, maar wel dat de baby even wat extra aandacht nodig heeft. In Nederland had in 2016 ongeveer 1,2% van de baby’s een score lager dan 7 na 5 minuten. In zo’n geval wordt de baby vaak even meegenomen naar de kinderarts of opgenomen ter observatie in het ziekenhuis.

Een score lager dan 4: Serieuze startproblemen

Een score lager dan 4 na 5 minuten wordt in de medische wereld gezien als een signaal van mogelijke perinatale asfyxie, oftewel zuurstofgebrek rondom de geboorte. Dit is voor zorgverleners een reden om direct medisch in te grijpen.

Waarom de score soms lager is (zonder paniek)

Het is heel belangrijk om te weten dat een lagere Apgar-score niet altijd betekent dat je baby zuurstofgebrek heeft gehad. Er zijn allerlei onschuldige redenen waarom een baby even wat minder punten scoort, en vaak trekken deze snel bij.

• Pijnstilling en medicatie: Heb je tijdens de bevalling pijnstilling gekregen (zoals Pethidine) of een keizersnede gehad onder narcose? Deze medicijnen kunnen je kindje tijdelijk wat slaperig maken of zorgen voor slappere spiertjes. Dit is meestal een tijdelijk effect.
• Vroeggeboorte (Prematuriteit): Baby’s die te vroeg geboren worden, hebben van nature vaak slappere spieren en longetjes die nog niet krachtig genoeg zijn om hard te huilen. Een lagere score past vaak bij het beeld van de vroeggeboorte.
• Een lange bevalling: Als de bevalling erg lang heeft geduurd, kan een baby soms wat vermoeider ter wereld komen.

Belangrijke nuanceringen

Omdat ouders soms schrikken van een cijfer dat geen 9 of 10 is, is het goed om de Apgar-score in het juiste perspectief te plaatsen.

Geen voorspeller voor later
Een lage score na 1 of 5 minuten zegt op zichzelf heel weinig over de toekomst of de intelligentie van je kind. Heel veel baby’s die een wat moeizame start hebben, trekken na 5 of 10 minuten volledig bij en ontwikkelen zich tot kerngezonde kinderen.

Niet wachten bij nood
Artsen varen nooit blind op het cijfer. Als ze direct na de geboorte zien dat een baby niet ademt, gaan ze niet eerst een minuut wachten om de Apgar-score te bepalen. Ze grijpen direct in. Het welzijn van je kindje gaat altijd voor het lijstje.

Tot slot

De Apgar-score is een handig en universeel hulpmiddel voor de dokter en verloskundige om snel te controleren hoe je kleintje de reis naar de buitenwereld heeft ervaren. Scoort jouw baby een mooie 9 of 10? Fantastisch. Was de score in het begin wat lager? Weet dan dat dit vaak snel bijtrekt en dat er tal van redenen voor kunnen zijn die niets met de gezondheid op lange termijn te maken hebben.

Heb je na de bevalling vragen over de score die in het boekje van je baby staat? Vraag het gerust aan je verloskundige of de kinderarts. Zij kunnen je precies uitleggen waarom ze bepaalde punten gaven. Maar voor nu: kijk vooral naar je kindje, en niet naar het cijfer. Dat roze, huilende of juist tevreden slapende mensje in je armen vertelt je namelijk veel meer dan een getal ooit zou kunnen.