Het zwangerschapsmasker; waar komen deze pigmentvlekken vandaan?

Wat is een zwangerschapsmasker precies?

Een zwangerschapsmasker is een vorm van hyperpigmentatie in het gezicht. In de medische wereld wordt dit ook wel melasma of chloasma gravidarum genoemd. Het kenmerkt zich door vlekkerige, onregelmatige verkleuringen van de huid. Deze vlekken liggen niet ‘op’ de huid (ze zijn niet voelbaar), maar kleuren de huid licht- tot donkerbruin. Wat opvalt, is dat de vlekken vaak symmetrisch zijn. Dat betekent dat ze meestal aan beide kanten van je gezicht op dezelfde plek zitten. Dit geeft het effect van een ‘masker’, vandaar de naam.

Waar in het gezicht komt het voor?

Niet ieder zwangerschapsmasker ziet er hetzelfde uit. De vlekken kunnen op verschillende plekken in het gezicht opduiken. We onderscheiden hierin drie patronen:

• Het midden van het gezicht (Centrofaciale patroon): Dit komt het meeste voor (bij 63% van de vrouwen). De vlekken zitten dan op het voorhoofd, de wangen, de bovenlip, de neus en de kin.
• De wangen (Malar patroon): Bij ongeveer 21% van de vrouwen beperken de vlekken zich tot de wangen en de neus.
• De kaaklijn (Mandibulair patroon): Bij de kleinste groep (16%) zitten de verkleuringen vooral op de kaaklijn.

Wanneer ontstaat het en hoe vaak komt het voor?

Je bent zeker niet de enige als je vlekjes ziet verschijnen. Schattingen laten zien dat 45% tot wel 75% van de zwangere vrouwen een zwangerschapsmasker ontwikkelt. Meestal worden de vlekken zichtbaar in het tweede trimester, zo rond de 20 tot 22 weken zwangerschap.

De oorzaak: hormonen aan het werk

Net als bij de zwangerschapsstreep op je buik (de linea nigra), is ook hier je hormoonhuishouding de drijvende kracht. Tijdens de zwangerschap stijgen de niveaus van oestrogenen en progesteron in je lichaam.  Deze hormonen stimuleren, samen met een toename van het melanocytenstimulerend hormoon (MSH), de aanmaak van pigmentcellen (melanocyten). Ook worden bepaalde eiwitten actiever die betrokken zijn bij de productie van melanine (het pigment dat je huid kleur geeft). Simpel gezegd: je pigmentcellen draaien overuren, en dat zie je terug in je gezicht.

Gaat een zwangerschapsmasker weer weg?

Waarschijnlijk is dit de vraag die je het meest bezighoudt: trekken die vlekken weer weg? We kunnen je voorzichtig geruststellen, want in de meeste gevallen vervaagt de pigmentatie vanzelf zodra je bevallen bent. Vaak zie je er binnen een jaar zelfs helemaal niets meer van. Maar helaas gebeurt dit niet bij iedereen; bij ongeveer 30% van de vrouwen blijven de vlekken wat langer zichtbaar of verdwijnen ze niet volledig. Zeker als je donker haar of een getinte huid hebt, is de kans hierop iets groter. Houd er ook rekening mee dat het masker in de toekomst terug kan komen. Bij een volgende zwangerschap, of door het gebruik van de anticonceptiepil, kan de pigmentatie weer opvlammen, soms zelfs iets intenser dan de eerste keer.

Wat kun je er zelf aan doen?

Omdat hormonen de hoofdoorzaak zijn, kun je het ontstaan van een zwangerschapsmasker helaas niet altijd volledig voorkomen. Wel zijn er maatregelen die je kunt nemen om de kans op vlekken te verkleinen of de ernst ervan te beperken.

Bescherming is de sleutel

De belangrijkste trigger naast je hormonen is zonlicht. De zon kan de pigmentatie namelijk verergeren.

• Smeren: Gebruik dagelijks een zonnebrandcrème met een beschermingsfactor (SPF) van minstens 15, maar liever nog hoger.
• Vermijden: Probeer echt zonnebaden te vermijden. Zoek de schaduw op.
• Bedekken: Draag een hoed of pet om je gezicht uit de directe zon te houden.

Vind je de vlekken erg storend? Dan kun je tijdens de zwangerschap gerust gebruikmaken van niet-allergene make-up of camouflage (cover-ups) om de vlekjes te verbergen.

Behandeling na de zwangerschap

Omdat de vlekken vaak vanzelf verdwijnen, wordt behandeling meestal uitgesteld tot na de bevalling. Blijven de vlekken na een jaar toch zichtbaar? Dan behoor je tot de kleine groep (minder dan 10%) bij wie de pigmentatie hardnekkiger is. In dat geval kunnen speciale depigmenterende formules of crèmes met hydrochinon en retinoïnezuur helpen. Houd er rekening mee dat het bij deze crèmes vaak 5 tot 7 weken duurt voordat je resultaat ziet en dat ze bijwerkingen kunnen hebben, zoals huidirritatie.

Let op: wat je niet moet doen

Ga niet zelf aan de slag met medische crèmes zolang je zwanger bent of borstvoeding geeft. Middelen met hydrochinon of retinoïnezuur (tretinoïne) kunnen risico’s met zich meebrengen voor je baby (aangeboren afwijkingen) en mogen in deze periode niet gebruikt worden.

Daarnaast is het goed om te weten dat de anticonceptiepil de pigmentatie kan laten terugkeren of verergeren. Heb je veel last gehad van een zwangerschapsmasker? Overleg dan met je huisarts of verloskundige over een anticonceptiemiddel dat bij jou past.

Tot slot

Een zwangerschapsmasker kan vervelend zijn voor je zelfbeeld, maar weet dat het puur een cosmetisch verschijnsel is. Het kan geen kwaad voor jou of voor je baby. Heb je twijfels over vlekjes of veranderingen in je huid? Bespreek het dan gerust tijdens je controle bij de verloskundige of huisarts.