Wat zijn striae precies?
Striae gravidarum (de medische term voor zwangerschapsstriemen) zijn eigenlijk kleine onderhuidse scheurtjes. Ze ontstaan niet in de bovenste laag van je huid, maar daaronder, in de zogeheten lederhuid (dermis). Hier bevinden zich collageenvezels die normaal gesproken zorgen voor de stevigheid van je huid. Als deze vezels scheuren, zie je dat aan de buitenkant als lijnen.
Hoe zien ze eruit?
In het begin zien striae er vaak uit als ietwat grillige, gerimpelde lijnen. De kleur kan enorm verschillen en is afhankelijk van je eigen huidskleur. Ze kunnen rood, paars, roze, maar ook roodbruin of donkerbruin zijn.
Meestal verschijnen ze eerst op de buik, omdat daar de spanning op de huid het grootst is. Later kun je ze ook zien op je borsten, bovenbenen, billen en in de liezen. Het goede nieuws is dat de felle kleur tijdelijk is. Na de zwangerschap vervagen de lijnen langzaam. Ze verdwijnen nooit helemaal, maar veranderen uiteindelijk in zilverachtige of glanzend witte lijntjes die veel minder opvallen.
Hoe ontstaan striae?
Vaak wordt gedacht dat striae enkel ontstaan doordat je buik snel groeit, maar het verhaal is eigenlijk iets complexer; het gaat om een wisselwerking tussen mechanische rek en je hormonen. Enerzijds zorgt de groei van je kindje en je baarmoeder ervoor dat er flinke spanning op de huid komt te staan. Anderzijds stijgen tijdens de zwangerschap de spiegels van hormonen zoals oestrogenen, relaxine en corticosteroïden. Vooral die laatste twee zorgen ervoor dat de verbindingen tussen de collageenvezels in je huid minder sterk worden en de aanmaak van nieuw collageen wordt geremd. Simpel gezegd wordt je huid door deze hormonale veranderingen wat soepeler en weker gemaakt, precies op het moment dat er door de groeiende buik hard aan getrokken wordt, waardoor de vezels makkelijker uit elkaar drijven en scheuren.
Erfelijkheid speelt een rol
Of jij wel of geen striae krijgt, is ook een kwestie van aanleg. Er lijkt een sterke genetische factor mee te spelen. Als je moeder of zussen zwangerschapsstriemen hebben gehad, is de kans groter dat jij ze ook krijgt. Dit heeft te maken met de genen die bepalen hoe jouw elastische weefsel is opgebouwd.
Wie krijgt er last van?
Je bent absoluut niet de enige. Striae komen voor bij 50% tot wel 90% van de zwangere vrouwen. Ze ontstaan meestal in het derde trimester, zo rond de zesde of zevende maand. Er zijn wel een aantal factoren die de kans vergroten:
- Leeftijd: Jongere vrouwen hebben een iets grotere kans op striae (vaak omdat hun huid van nature strakker is en daardoor sneller “scheurt” bij spanning).
- Huidskleur: Vrouwen met een lichtere huidskleur lijken er vaker last van te hebben.
- Gewicht: Als je in totaal veel aankomt tijdens de zwangerschap of zwanger bent van een groot kindje, is de rek op de huid groter.
Kun je striae voorkomen of behandelen?
Dit is de vraag die bijna elke zwangere vrouw stelt: “Wat kan ik smeren om het te voorkomen?” Hier moeten we eerlijk en nuchter zijn. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt helaas dat er geen effectieve manier is om het ontstaan van striae te voorkomen.
Er zijn talloze crèmes, oliën en lotions te koop. Van cacaoboter en olijfolie tot speciale Vitamine E-crèmes. Studies laten echter zien dat smeren of masseren met deze middelen de scheurtjes in de lederhuid niet tegenhoudt. Je genen en hormonen zijn hierin simpelweg sterker dan de crème.
Waarom smeren toch fijn is
Betekent dit dat je die fijne buikolie in de prullenbak moet gooien? Zeker niet. Hoewel het de strepen niet voorkomt, kan het insmeren van je buik wel heel prettig zijn. Het houdt de opperhuid soepel en het is een mooi moment van contact met je kindje en aandacht voor je lichaam. Bovendien kunnen verzachtende crèmes helpen tegen de jeuk die vaak gepaard gaat met een oprekkende huid.
Jeuk en wat striae zeggen over je huid
Soms kunnen de striemen gaan jeuken. Dit is meestal een normaal gevolg van het oprekken van de huid. Een vette crème of een mentholgel kan dan verlichting geven.
Let op: Heb je last van extreme jeuk, ook op je handpalmen of voetzolen? Meld dit dan altijd even bij je verloskundige. Dit kan wijzen op zwangerschapscholestase, een aandoening aan de lever/gal die medische aandacht nodig heeft.
Een onverwacht inzicht voor de bevalling
Er is nog een interessant medisch weetje over striae. De hoeveelheid striemen kan iets zeggen over de elasticiteit van je huid, ook wel de elastic skin index genoemd. Vrouwen met ernstige striae hebben soms bindweefsel dat minder makkelijk meerekt zonder te scheuren. Dit kan een indicatie zijn dat de kans op inscheuren tijdens de bevalling (bij het perineum) iets groter is, al is dit zeker geen vaste regel.
Tot slot
Het ontdekken van de eerste striae kan even slikken zijn. Het is een blijvende verandering aan je lichaam. Maar onthoud dat ze na de bevalling echt minder zichtbaar worden; de felle kleur trekt weg en er blijven vaak zilverachtige lijntjes over.
Probeer ze te zien als een herinnering aan wat je lichaam heeft gedaan: het dragen en laten groeien van je kindje. Er is helaas geen wondermiddel om ze te voorkomen, dus wees mild voor jezelf. Smeer lekker als je dat fijn vindt, draag ondersteunende kleding als je buik zwaar voelt, en weet dat je in goed gezelschap bent van miljoenen andere moeders.
Bronnen:
- Bakker, R., & van der Hulst, L. (2025). Praktische verloskunde (5e herz. druk). Bohn Stafleu van Loghum.
- Blackburn, S. T. (2023). Maternal, fetal, & neonatal physiology: A clinical perspective (6th ed.). Elsevier.
- Mayes, L. L. (2020). Mayes’ midwifery (16th ed.). Elsevier
- Widmaier, E. P., Raff, H., & Strang, K. T. (2023). Vander’s human physiology: The mechanisms of body function (16th international student ed., eBook). McGraw-Hill Education.
