Waarom krijg je kuitkrampen als je zwanger bent?
Hoewel we precies weten hoe vervelend het voelt, is de exacte medische oorzaak nog niet voor de volle honderd procent duidelijk. Wel zijn er een aantal processen in je lichaam die waarschijnlijk samenwerken om die kramp te veroorzaken.
Verandering in je bloedwaarden
Tijdens je zwangerschap verandert er van alles in je stofwisseling. Er wordt gedacht dat je zenuwen en spieren hierdoor prikkelbaarder worden. Dit kan komen door een disbalans in mineralen: een lager gehalte aan calcium in combinatie met een hoog gehalte aan fosfaat in je bloed. Ook verandert je ademhaling iets als je zwanger bent, wat invloed heeft op de zuurgraad van je bloed (milde alkalose). Ook dit kan je spieren gevoeliger maken voor kramp.
Hormonen en druk
Daarnaast gieren de hormonen door je lijf. Het hormoon relaxine zorgt ervoor dat je bekken verweekt ter voorbereiding op de bevalling, maar het kan ook de opname van calcium in je spieren verminderen. Tegelijkertijd groeit je baby hard. Je baarmoeder wordt groter en kan druk uitoefenen op de bloedvaten en zenuwen in je bekken die naar je benen lopen.
Ben je wat minder actief en heb je een zittende leefstijl? Dan is de kans op krampen iets groter dan bij vrouwen die veel bewegen. Ook vrouwen die last hebben van spataderen (varices) merken vaak dat ze ’s nachts vaker wakker worden met pijnlijke, zware benen en krampen.
Wat kun je doen bij kramp?
Word je midden in de nacht wakker met een stijve kuit? Dan is er één snelle oplossing: rekken.
- Stretchen: Strek je been en beweeg je tenen en voet in de richting van je neus (dit heet dorsaalflexie). Het kan fijn zijn als je partner je hiermee helpt door zachtjes je voet in die positie te duwen. Hiermee rek je de kuitspier weer op lengte en trekt de kramp vaak weg.
Kun je kuitkrampen voorkomen?
Helemaal voorkomen is lastig, maar er zijn wel manieren om de klachten te verminderen. De adviezen hierover lopen soms uiteen, maar dit is wat de literatuur erover zegt:
- Magnesium: Er is bewijs dat extra magnesium (in de vorm van magnesiumlactaat of -citraat) kan helpen om de spieren te ontspannen. Heb je veel last, overleg dan even met je verloskundige of een supplement voor jou een goed idee is.
- Let op met melk: Dit klinkt misschien tegenstrijdig, omdat we vaak denken dat melk goed is voor calcium. Melk bevat echter ook veel fosfaat, en een teveel daaraan kan de krampen juist in de hand werken. Het kan dus helpen om je inname van melk iets te beperken.
- Calciumtabletten: Vaak wordt gedacht dat je extra calcium moet slikken, maar uit onderzoek blijkt dat dit weinig effect heeft op zwangerschapskrampen. Het slikken van losse calciumsupplementen is daarom meestal niet zinvol.
Wanneer moet je de verloskundige bellen?
Meestal zijn kuitkrampen onschuldig, hoe pijnlijk ze ook zijn. Toch is het belangrijk om alert te blijven. Er is namelijk een verschil tussen gewone kramp en een trombosebeen (diepe veneuze trombose).
Voel je pijn in één kuit en zie je de volgende signalen?
- De kuit is rood.
- De huid voelt warm aan.
- Het been is gezwollen.
Neem in dat geval direct contact op met een arts of je verloskundige. Dit kan wijzen op een bloedpropje en dat moet snel behandeld worden.
Goed om te weten
Kuitkrampen horen voor veel vrouwen bij de ‘laatste loodjes’. Het is vervelend en het verstoort je nachtrust, maar het is gelukkig bijna altijd onschuldig. Probeer voor het slapengaan je benen even rustig te strekken en kijk of magnesium voor jou verlichting biedt. Voor je het weet zijn die nachtelijke ontwakingen verleden tijd.
Bronnen
- Blackburn, S. T. (2018). Maternal, Fetal & Neonatal Physiology: A Clinical Perspective (5th ed.). Elsevier.
- Widmaier, E. P., Raff, H., & Strang, K. T. (2023). Vander’s human physiology: The mechanisms of body function (16th international student ed., eBook). McGraw-Hill Education.
- Bakker, R., & van der Hulst, L. (2025). Praktische verloskunde (5e herz. druk). Bohn Stafleu van Loghum.
- Mayes, L. L. (2020). Mayes’ midwifery (16th ed.). Elsevier